IELTS · Qoʻllanmalar · 4-noyabr, 2026 · 4 daqiqa oʻqish
IELTS Reading True / False / Not Given: qoidalar, tahlil qilingan misol va maslahatlar
True / False / Not Given IELTS Readingdagi eng koʻp uchraydigan topshiriqlardan biri va oʻquvchilarni eng koʻp chalkashtiradigani. Siz fikrlarni oʻqiysiz va har biri matndagi maʼlumotga qanday munosabatda ekanini aniqlaysiz:
- TRUE: matnda xuddi shu narsa aytilgan, odatda boshqa soʻzlar bilan.
- FALSE: matnda buning aksi aytilgan yoki u bilan bir vaqtda toʻgʻri boʻlishi mumkin boʻlmagan narsa aytilgan.
- NOT GIVEN: matnda fikrni tasdiqlaydigan ham, inkor etadigan ham hech narsa yoʻq.
Butun qiyinchilik FALSE va NOT GIVEN oʻrtasidagi chegarada. Uni bitta savol hal qiladi: matn fikrga zid keladimi yoki shunchaki bu haqda jim turadimi?
Tahlil qilingan misol
Ushbu qisqa matnni oʻqing:
When the town council introduced a bicycle-sharing scheme in 2015, it expected most users to be tourists. In fact, surveys in the first two years showed that over 70 per cent of journeys were made by local residents travelling to work. The scheme began with 40 stations, all in the town centre, and has since expanded to the suburbs. Although the bicycles are free for the first thirty minutes, the council admits that the scheme still depends on public money. Several neighbouring towns have visited to study the project, and one of them plans to launch a similar service next year.
Endi fikrlar:
| Fikr | Javob | Nega |
|---|---|---|
| 1. The council originally thought tourists would be the main users. | TRUE | «it expected most users to be tourists» xuddi shu narsani boshqa soʻzlar bilan aytadi. |
| 2. Most journeys in the first two years were made by tourists. | FALSE | Safarlarning 70% dan koʻprogʻini mahalliy aholi qilgan, demak sayyohlar koʻpchilikni tashkil qila olmaydi. |
| 3. All of the original stations were in the town centre. | TRUE | «40 stations, all in the town centre». |
| 4. The scheme no longer needs public funding. | FALSE | Kengash loyiha «still depends on public money» deydi. |
| 5. The bicycles are used more in summer than in winter. | NOT GIVEN | Matnda fasllar haqida hech narsa yoʻq. |
| 6. A neighbouring town has already launched a similar scheme. | FALSE | Bir shahar kelasi yili «plans to launch», yaʼni hali ishga tushirmagan. |
6-fikr klassik tuzoq: mavzu matnga mos, soʻzlar tanish koʻrinadi, lekin zamon boshqacha. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar bu yerda koʻp adashadi, chunki «has launched» (present perfect) va «plans to launch» farqi oʻzbekchada boshqacha ifodalanadi. 5-fikr esa teskari tuzoq: u mantiqli eshitiladi va hayotdan bunga ishonishingiz mumkin, lekin matnda bu haqda umuman gap yoʻq.
Koʻp xatolarning oldini oladigan besh qoida
- Savollar matn tartibida keladi. Agar 3-savol javobini ikkinchi xatboshida topgan boʻlsangiz, 4-savol javobi undan keyin, oldin emas.
- Faqat matndan foydalaning. Oʻz bilimingiz hisobga olinmaydi. Fikr real hayotda toʻgʻri boʻlsa ham NOT GIVEN boʻlishi mumkin.
- Aniqlovchi soʻzlarga eʼtibor bering. «all», «some», «most», «only», «always», «usually», «never», «already», «still» kabi soʻzlar maʼnoni oʻzgartiradi. «Some residents» va «all residents» turli fikrlar.
- Fikrning har bir qismini tekshiring. Matn fikrning bir yarmini tasdiqlab, ikkinchi yarmi haqida jim tursa, javob NOT GIVEN. Agar biror qismiga zid kelsa, javob FALSE.
- Bir xil soʻzlarni qidirmang. TRUE fikrlar odatda boshqa soʻzlar bilan ifodalanadi. Bir xil soʻzlar koʻpincha toʻgʻri gapni koʻrsatadi, lekin maʼnoni baribir tekshirish kerak.
Topshiriqni qanday bajarish
- Avval barcha fikrlarni oʻqing va kalit soʻzlarni belgilang: ismlar, raqamlar, sanalar va aniqlovchi soʻzlar.
- Matndan birinchi fikrga tegishli joyni qidiring.
- Oʻsha joyni gapma-gap diqqat bilan oʻqing va maʼnoni solishtiring.
- Oʻzingizdan soʻrang: maʼno bir xilmi (TRUE), zidmi (FALSE) yoki maʼlumot yoʻqmi (NOT GIVEN)?
- Bir daqiqada hech narsa topa olmasangiz, NOT GIVEN deb belgilang va davom eting. Keyingi javob matnning pastroq qismida boʻladi.
Yes / No / Not Given
Baʼzi matnlarda oʻrniga Yes / No / Not Given uchraydi. Mantiq bir xil, lekin fikrlar faktlar haqida emas, muallifning fikrlari yoki daʼvolari haqida boʻladi. «Yes» muallif rozi ekanini, «No» muallif rozi emasligini, «Not Given» esa muallif bu haqda fikr bildirmaganini anglatadi. Topshiriq soʻragan soʻzlarni yozing: TRUE soʻralgan joyda TRUE, YES soʻralgan joyda YES.
Qanday mashq qilish
Bu yerda aniqlik ballni emas, fikrlash yoʻlingizni tekshirishdan keladi. Har bir topshiriqdan keyin har bir notoʻgʻri javobni koʻrib chiqing va bitta qator yozing: matndagi nima uni NOT GIVEN emas, FALSE qildi yoki aksincha. Bir necha topshiriqdan keyin bir xil tuzoqlar qayta-qayta takrorlanayotganini koʻrasiz.
Nomtoning Reading topshiriqlarida har bir javob matndagi aniq gapga tushuntirish bilan keladi, shuning uchun javob nega NOT GIVEN emas, FALSE ekanini koʻrasiz. Reading mashqini boshlash. Har bir band uchun nechta toʻgʻri javob kerakligi IELTS Academic va General Training maqolasida.
Koʻp beriladigan savollar
Bir topshiriqda NOT GIVEN juda koʻp chiqsa-chi? Javoblar soni boʻyicha qoida yoʻq: har bir fikr faqat matn boʻyicha baholanadi. Javoblarni «muvozanatlashtirish» uchun oʻzgartirmang, har birini matndagi gap bilan tekshiring.
FALSE va NOT GIVEN ni qanday farqlash mumkin? Matnda fikrga zid gap bormi, deb soʻrang. Zid gap boʻlsa, FALSE. Matn mavzuga tegsa-yu, aynan shu fikr haqida hech narsa demasa, NOT GIVEN.
Bu topshiriq General Trainingda ham boʻladimi? Ha. Mantiq ikkala versiyada bir xil, faqat General Training matnlari kundalik hayotga yaqinroq.
Boshqa tillarda: العربية, Bahasa Indonesia, Português (Brasil), Türkçe, Tiếng Việt, English, Español, Русский