214 bộ thủ tiếng Trung: bảng đầy đủ và 20 bộ thủ thông dụng nhất

22 tháng 10, 2026 · 12 phút đọc

Bộ thủ là những bộ phận lặp đi lặp lại, từ đó hàng nghìn chữ Hán được ghép nên; bộ phận chính của một chữ được gọi là bộ thủ của chữ ấy. Biết bộ thủ, bạn nhìn một chữ không còn thấy mớ nét rối mà thấy một cấu trúc có thể tháo ra và ghi nhớ. Bài này giải thích bộ thủ là gì, giới thiệu 20 bộ thủ thông dụng nhất kèm từ vựng và âm thanh, và cuối bài là bảng đầy đủ 214 bộ thủ với tên Hán-Việt, pinyin và nghĩa.

Bộ thủ là gì

Bộ thủ là bộ phận dùng để xếp chữ vào từng nhóm trong từ điển. Trước khi có từ điển tra theo pinyin, người ta tra chữ như sau: tìm bộ thủ, đếm số nét còn lại rồi mở đúng mục. Mỗi chữ Hán chỉ thuộc một bộ thủ.

Với người học, điều quan trọng hơn là bộ thủ thường gợi ý chữ nói về chuyện gì. Chữ có bộ Thủy liên quan đến nước, chất lỏng; chữ có bộ Ngôn liên quan đến lời nói; chữ có bộ Khẩu liên quan đến ăn uống và âm thanh.

Có bao nhiêu bộ thủ

Theo hệ thống truyền thống có 214 bộ — đúng như trong Khang Hi tự điển, bộ từ điển được biên soạn đầu thế kỷ XVIII. Bảng 214 bộ thủ này vẫn được dùng đến ngày nay, bạn sẽ thấy nó ở cuối bài. Bộ thủ chuẩn hiện đại cho chữ giản thể có 201 bộ. Không cần học thuộc tất cả theo thứ tự: chừng hai chục bộ thông dụng nhất đã có mặt trong phần lớn từ vựng sơ cấp.

Bộ thủ và phần còn lại: nghĩa và âm

Phần lớn chữ Hán gồm hai phần. Một phần — bộ thủ — gợi nghĩa, phần kia gợi cách đọc. Trong chữ 妈 của từ 妈妈 māma — mẹ, bên trái là bộ 女 “phụ nữ”, bên phải là 马 — 马 mǎ — ngựa. Con ngựa ở đây chẳng liên quan gì: nó chỉ có mặt để báo rằng chữ này đọc là ma.

Người Việt có thêm một lợi thế: phần gợi âm thường cũng gợi luôn âm Hán-Việt. Các chữ có 青 (thanh) đọc gần giống nhau cả trong tiếng Trung lẫn trong Hán-Việt: 清 qīng — thanh (trong), 请 qǐng — thỉnh (mời), 情 qíng — tình, 晴 qíng — tình (trời quang). Bộ thủ bên trái cho biết nghĩa: nước, lời nói, lòng người, mặt trời.

Vì sao một bộ thủ có nhiều hình dạng

Nhiều bộ thủ có hai dạng: dạng đầy đủ khi đứng một mình và dạng thu gọn khi nằm trong chữ khác. “Người” đứng riêng viết là 人, nằm bên trái chữ thì thành 亻 — người Việt gọi là “nhân đứng”. “Nước” là 水 và 氵 (“ba chấm thủy”), “lời nói” là 言 và 讠, “tay” là 手 và 扌 (“tài gảy”). Trong danh sách bộ thủ thông dụng dưới đây, dạng bạn gặp bên trong chữ được đặt trước.

20 bộ thủ thông dụng nhất

Từ ví dụ đều thuộc HSK 1. Bấm vào một từ để nghe và tìm bộ thủ trong đó.

Học bộ thủ thế nào

• Đừng học thuộc lòng bảng. Danh sách 214 dòng sẽ quên sau một tuần. Nhiều người Việt học bằng bài thơ 214 bộ thủ — cách đó giúp nhớ tên, nhưng bộ thủ chỉ thật sự “dính” khi bạn nhận ra nó trong một từ mình đã biết. Bảng là để tra cứu.
• Tháo rời mỗi chữ mới. Gặp chữ nào, tìm trong đó bộ phận quen thuộc. Sau một tháng, phần lớn chữ mới sẽ được ghép từ những bộ phận bạn đã gặp.
• Viết bộ thủ đúng lượt. Nét chữ có thứ tự, và bộ thủ được viết khi đến lượt của nó. Trang luyện viết chỉ thứ tự nét từng bước.

Toàn bộ chữ của cấp đầu tiên có trong danh sách từ vựng HSK 1. Còn vì sao tiếng Trung không có bảng chữ cái và cần biết bao nhiêu chữ để đọc được — xem bài bảng chữ cái tiếng Trung.

Bảng 214 bộ thủ tiếng Trung

Đây là bảng đầy đủ 214 bộ thủ theo Khang Hi tự điển. Thứ tự và số thứ tự là chuẩn: các bộ xếp theo số nét, từ một đến mười bảy, và từ điển dẫn bộ thủ theo đúng những số này. Cột “Biến thể” ghi dạng bộ thủ khi nằm trong chữ (亻, 氵, 扌) hoặc dạng giản thể của nó (见, 门, 马). Cột “Tên” là tên Hán-Việt mà các bảng bộ thủ ở Việt Nam thường dùng.

Vài lưu ý. Một số bộ thủ là từ độc lập (人, 水, 山), số khác chỉ là thành phần hình vẽ: cách đọc của 丨, 宀 hay 疒 là quy ước, dùng để gọi tên bộ thủ, và đôi khi khác nhau giữa các từ điển. Tên Hán-Việt cũng vậy: vài bộ có hai cách gọi (厶 Khư hoặc Tư, 髟 Bưu hoặc Tiêu). Nghĩa được ghi ngắn gọn, theo nghĩa gốc của chữ. Hai bộ 邑 và 阜 khi nằm trong chữ trông giống hệt nhau — 阝; phân biệt bằng vị trí: bộ Ấp đứng bên phải, bộ Phụ đứng bên trái.

Cách tra bảng bộ thủ

Gặp một chữ lạ, hãy tìm bộ phận dễ nhận ra nhất, đếm số nét của nó rồi mở đúng nhóm: “3 nét”, “4 nét”. Như vậy bạn biết bộ thủ tên gì và gợi ý chủ đề nào. Không cần thuộc lòng cả 214 bộ theo thứ tự: trong văn bản thông thường chỉ một phần trong số đó xuất hiện liên tục, còn những bộ hiếm như 龠 có thể nhiều năm bạn chưa gặp lần nào.

Muốn thấy bộ thủ làm việc thế nào, mở trang chữ Hán thông dụng kèm nghĩa và tháo rời vài chữ quen thuộc. Hai ví dụ chi tiết: chữ Tâm 心 — chính là bộ thứ 61 — và chữ Nhẫn 忍, một chữ thuộc bộ ấy. Viết bộ thủ tiện nhất ở trang luyện viết, nơi có thứ tự nét. Còn các quy tắc chung — trên trước dưới sau, trái trước phải sau — có trong bài quy tắc viết chữ Hán.