Màu sắc tiếng Trung: tên các màu và ý nghĩa

Màu sắc trong tiếng Trung là những từ ngắn một âm tiết, thường đi kèm 色 sè, “màu”. Từ điển ghi như vậy và người ta cũng trả lời câu “màu gì?” như vậy: 红色, nghĩa đen là “màu đỏ”. Người Việt có lợi thế ở đây, vì nhiều tên màu có âm Hán Việt quen thuộc. Nhưng cũng có vài cái bẫy, và một số màu ở Trung Quốc mang ý nghĩa riêng.
Các màu cơ bản trong tiếng Trung
- 颜色yánsèmàu sắc
- 红色hóngsèmàu đỏ
- 白色báisèmàu trắng
- 黑色hēisèmàu đen
- 绿色lǜsèmàu xanh lá
Âm Hán Việt giúp nhớ nhanh: 白 là “bạch” (bạch tuyết), 黑 là “hắc” (hắc ám), 绿 là “lục” (xanh lục), 色 là “sắc”. Còn 红 đọc Hán Việt là “hồng”, nhưng nghĩa là đỏ, không phải màu hồng: “hồng kỳ” là cờ đỏ. Đừng để chữ “hồng” đánh lừa.
Hai chữ đầu dễ đọc sai nhất. Trong 绿色 có chữ ü: tiếng Việt không có nguyên âm này, hãy nói “i” rồi tròn môi lại như khi nói “u”, lưỡi vẫn giữ nguyên chỗ. lǜ không phải “lu”. Còn sè không đọc như “sè” tiếng Việt: s ở đây gần “x” tiếng Việt, e nằm giữa “ơ” và “ưa”, nên sè nghe gần “xơ” với giọng rơi mạnh. Nghe bản ghi âm ở trên để so.
Xanh dương hay xanh lá: tiếng Trung tách hai màu
Tiếng Việt nói “xanh” cho cả trời lẫn lá, rồi phải thêm “xanh dương”, “xanh lá” cho rõ. Tiếng Trung tách thành hai từ riêng: 蓝色 lánsè (Hán Việt “lam”, xanh lam) là xanh dương, xanh da trời; 绿色 lǜsè là xanh lá cây. Khi người Trung Quốc hỏi màu gì, bạn phải chọn một trong hai. Đây là những màu hay gặp khác cho quần áo và đồ dùng hằng ngày:
- 蓝色lánsèxanh dương
- 黄色huángsèmàu vàng
- 灰色huīsèmàu xám
- 棕色zōngsèmàu nâu
- 紫色zǐsèmàu tím
- 粉色fěnsèmàu hồng
- 橙色chéngsèmàu cam
Thấy chưa: màu hồng của tiếng Việt là 粉色, chứ không phải 红色. 黄 đọc Hán Việt là “hoàng”, cũng là chữ “hoàng” trong “hoàng kim” (黄金, vàng ròng). Chữ h trong huáng đọc gần “kh” tiếng Việt, không phải “h” nhẹ: huáng nghe gần “khoáng”.
Cách nói đồ vật có màu gì
Để nói màu của một đồ vật, thêm 的: 红色的 là “cái màu đỏ”, “cái có màu đỏ”. Người ta hỏi như vậy trong cửa hàng và trả lời như vậy khi chọn giữa vài món. Khi màu đứng trước danh từ, thứ tự ngược với tiếng Việt: 红色的车 là “xe màu đỏ”, màu đứng trước, đồ vật đứng sau.
- 你喜欢什么颜色?nǐxǐhuanshénmeyánsèBạn thích màu gì?
- 我喜欢红色wǒxǐhuanhóngsèTôi thích màu đỏ.
- 你要红色的还是黑色的?nǐyàohóngsèdeháishihēisèdeBạn muốn cái màu đỏ hay cái màu đen?
Mẫu “A 还是 B” là câu hỏi lựa chọn, giống “A hay B” của tiếng Việt: . Dùng nó để chọn bất cứ thứ gì: trà hay cà phê, hôm nay hay ngày mai.
Ý nghĩa màu sắc trong văn hóa Trung Quốc
- Đỏ: lễ hội và may mắn. Đèn lồng đỏ ngày Tết, phong bao lì xì đỏ, tiếng Trung là , váy đỏ của cô dâu trong đám cưới truyền thống. Người Việt sẽ thấy rất quen.
- Trắng: màu tang. Trong đám tang truyền thống người ta mặc đồ trắng, giống khăn tang trắng ở Việt Nam. Vì thế hoa trắng hay phong bì trắng không hợp làm quà cho dịp vui.
- Vàng: màu của hoàng đế. Ngày xưa chỉ triều đình mới được mặc màu vàng. Nhưng trong tiếng Trung hiện đại 黄色 còn có nghĩa là “đồi trụy”: phim, sách 黄色 là phim, sách người lớn. Hãy cẩn thận khi dùng từ này ngoài nghĩa màu sắc.
- Xanh lá: coi chừng cái mũ. “Đội mũ xanh” (戴绿帽子) nghĩa là bị vợ phản bội, giống “bị cắm sừng” trong tiếng Việt. Vì thế không ai tặng đàn ông Trung Quốc một chiếc mũ xanh lá.
Cách ghi nhớ
Gọi tên màu của đồ vật xung quanh bằng tiếng Trung: “cái cốc màu trắng”, “điện thoại màu đen”. Các từ chỉ màu chính có trong danh sách từ HSK 2, mỗi từ có trang riêng với bản ghi âm và thứ tự nét, ví dụ 红色. Các từ vựng theo chủ đề khác có trong bài “Từ vựng tiếng Trung theo chủ đề”.
Màu sắc trong hội thoại
Ở HSK 2, màu sắc xuất hiện khi mua sắm và khi nói về đồ vật: bạn nghe, chọn và trả lời thành tiếng. Phần đầu tiên, về pinyin và thanh điệu, và hai bài đầu của phần tiếp theo đều miễn phí.
Bắt đầu miễn phí

