Nên học tiếng Trung hay tiếng Anh: so sánh thật thà cho người Việt
Ở Việt Nam, câu hỏi “nên học tiếng Trung hay tiếng Anh” rất thực tế. Trung Quốc là láng giềng, nhiều công ty Trung Quốc và Đài Loan mở nhà máy ở các khu công nghiệp, buôn bán qua biên giới diễn ra hằng ngày, và các trường Trung Quốc có học bổng. Nhưng tiếng Anh vẫn mở nhiều cánh cửa hơn trên thế giới, và bạn đã học nó từ hồi đi học. Câu trả lời thật thà là: tùy mục tiêu, thời hạn và những gì bạn đã có. Dưới đây là cách chọn, và khi nào nên học cả hai.
Trả lời ngắn
- Học tiếng Anh trước, nếu tiếng Anh của bạn còn yếu và mục tiêu là công việc quốc tế, IT, du học Úc, Anh, Mỹ, châu Âu, hay xét tuyển đại học trong nước bằng IELTS.
- Học tiếng Trung trước, nếu bạn đã có tiếng Anh khá (khoảng B1–B2), nếu bạn làm hoặc muốn làm cho công ty Trung Quốc, Đài Loan, làm xuất nhập khẩu, logistics với Trung Quốc, hay muốn du học Trung Quốc bằng tiếng Trung.
- Học cả hai, nếu công việc nằm ở giữa: mua hàng từ Trung Quốc, phiên dịch, du lịch, quản lý trong nhà máy có sếp người Hoa. Tiếng Anh tốt cộng tiếng Trung HSK 3–4 là sự kết hợp hiếm và đáng giá.
Với người Việt, ngôn ngữ nào khó hơn
| Tiếng Trung | Tiếng Anh | |
|---|---|---|
| Chữ viết | chữ Hán: mỗi chữ phải học riêng | chữ Latinh, bạn đã biết sẵn |
| Phát âm | bốn thanh: người Việt đã quen nghe cao độ | âm cuối, trọng âm và ngữ điệu — chỗ người Việt hay vấp |
| Từ vựng | rất nhiều từ Hán-Việt: 大学 = đại học, 合同 = hợp đồng | ít điểm chung, trừ những từ đã mượn |
| Ngữ pháp | gần tiếng Việt: động từ không chia, thời gian nói bằng từ | thì, mạo từ, số nhiều, động từ bất quy tắc |
| Dùng ở đâu | công ty Trung Quốc, Đài Loan, buôn bán với Trung Quốc, du học Trung Quốc | gần như mọi công việc quốc tế, IT, du học khắp thế giới |
| Kỳ thi | HSK và HSKK | IELTS, TOEFL |
Người Việt học tiếng Trung có lợi thế mà người châu Âu không có. Thanh điệu không xa lạ: thanh 2 gần thanh sắc, thanh 3 gần thanh hỏi. Ngữ pháp giống nhau ở chỗ quan trọng nhất — động từ không chia, “đã, đang, sẽ” nói bằng từ riêng. Và Hán-Việt cho bạn sẵn hàng nghìn từ: 学生 là học sinh, 大学 là đại học. Cái khó dồn vào một chỗ — chữ Hán — cộng thêm thứ tự định ngữ ngược: 我的书 là “sách của tôi”. Chi tiết — bài “Học tiếng Trung có khó không”.
Tiếng Anh thì ngược lại: khởi đầu dễ vì bạn đã học ở trường, xem phim, đọc mạng. Nhưng để nói trôi chảy, người Việt hay vấp ở những chỗ quen thuộc: nuốt âm cuối và đuôi -s, -ed; quên số nhiều và mạo từ a, the; không đổi dạng động từ theo thì (“yesterday I go”); nói đều đều, không có trọng âm và ngữ điệu. Những lỗi này sửa được, nhưng phải luyện nói có người sửa, chứ không chỉ làm bài tập ngữ pháp.
Mất bao lâu để dùng được trong công việc
Với tiếng Trung, mốc là các cấp HSK. Theo chương trình mới HSK 3.0, cấp 1 có 300 từ, cấp 3 có 1.000, cấp 4 có 2.000. Học mỗi ngày một bài, HSK 1 mất khoảng hai tháng, HSK 3 khoảng nửa năm, từ con số không đến HSK 4 khoảng một năm. Với HSK 3 bạn đã trao đổi được những việc đơn giản ở xưởng, trong kho, với tài xế; HSK 4 là mức tối thiểu để học đại học và xin phần lớn học bổng ở Trung Quốc. Mỗi cấp làm được gì — bài “HSK là gì”.
Với tiếng Anh, nếu bạn đã có nền tảng từ trường phổ thông, đến B1 — viết email, trao đổi công việc đơn giản — thường gần hơn so với HSK 3 tiếng Trung. Để du học hay xét tuyển thì thường cần IELTS từ 5.5–6.5 tùy trường. Xem các bài IELTS để xét tuyển đại học và du học Úc cần IELTS bao nhiêu.
Làm việc ở công ty Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc
Trong công ty Trung Quốc, tiếng Anh giúp bạn qua vòng phỏng vấn và email với văn phòng, nhưng trong xưởng, trong nhóm chat với quản lý và khi gọi điện cho nhà cung cấp, người ta nói tiếng Trung. Người hiểu tiếng Trung nắm được những điều không lọt vào bản dịch và thương lượng nhanh hơn. Những từ bạn gặp ngay từ ngày đầu:
- 公司gōngsīcông tyHán-Việt: công ti
- 工厂gōngchǎngnhà máyHán-Việt: công xưởng
- 老板lǎobǎnsếp, ông chủ
- 合同hétonghợp đồng
- 价格jiàgégiá cả
- 客户kèhùkhách hàng
- 出口chūkǒuxuất khẩu; lối ra
- 进口jìnkǒunhập khẩu; lối vàoHán-Việt là “tiến khẩu”, không phải “nhập khẩu”
- 翻译fānyìphiên dịch
Công ty Đài Loan nói cùng thứ tiếng phổ thông, nhưng viết chữ phồn thể, và kỳ thi của Đài Loan là TOCFL chứ không phải HSK. Nếu bạn đã học giản thể, đọc phồn thể chỉ cần làm quen thêm — xem bài “Phồn thể và giản thể”. Công ty Hàn Quốc là chuyện khác: ngôn ngữ chính là tiếng Hàn, và nếu bạn không biết tiếng Hàn thì tiếng Anh thường là cầu nối — tiếng Trung ở đây không thay được.
Để làm việc kiểu này bạn không cần HSK 6. Bạn cần nói về giá, thời hạn, chất lượng, đọc được hóa đơn và tin nhắn — tức là HSK 3–4. Còn trong công ty đa quốc gia, không có tiếng Anh thì khó: email nội bộ, tài liệu và các cuộc họp với văn phòng ở nước khác đều bằng tiếng Anh.
Du học: Trung Quốc hay nơi khác
Muốn học ở Trung Quốc bằng tiếng Trung, bạn cần HSK — học bổng diện Hiệp định 2026 đòi HSK 3 cho bậc đại học và HSK 4 cho thạc sĩ, tiến sĩ. Những học bổng nào có và đòi gì — xem bài “Học bổng du học Trung Quốc”. Trung Quốc cũng có chương trình dạy bằng tiếng Anh, nhưng ít hơn, và dù học bằng tiếng Anh, tiếng Trung vẫn cần cho đời sống hằng ngày.
Du học Úc, Anh, Mỹ, châu Âu, Hàn Quốc hay vào các chương trình quốc tế ở Việt Nam thì cần tiếng Anh và một chứng chỉ như IELTS hoặc TOEFL. Chọn kỳ thi nào — bài IELTS hay TOEFL.
Học cả hai mà không bỏ cuộc
- Một ngôn ngữ chính. Dành cho nó nửa tiếng mỗi ngày, ngôn ngữ kia 10–15 phút để giữ. Sau nửa năm có thể đổi vai.
- Đừng bắt đầu cả hai từ con số không cùng lúc. Mấy tháng đầu, chữ Hán và pinyin cần nhiều chú ý; nếu tiếng Anh cũng từ đầu, hãy chọn một.
- Gắn ngôn ngữ với một mục tiêu có ngày. Một kỳ thi đã đăng ký — IELTS hay HSK — giữ bạn tốt hơn câu “rồi sẽ học”. Lịch thi HSK ở Việt Nam — bài “Thi HSK ở Việt Nam”.
Bắt đầu tiếng Trung dễ nhất là từ âm: pinyin và thanh điệu — lưu ý d của pinyin gần t, t gần th, h gần kh. Rồi những từ đầu tiên như và , rồi chữ Hán theo bộ. Xem bài “Học tiếng Trung cho người mới bắt đầu”.
Cả hai trong một gói Nomto
Nomto có cả tiếng Trung lẫn tiếng Anh: khóa tiếng Trung HSK 1–6, khóa tiếng Anh giao tiếp, ôn IELTS và TOEFL. Một gói mở tất cả các khóa: một tuần 15 USD, ba tháng 49 USD, sáu tháng 79 USD, một năm 119 USD. Thanh toán một lần bằng thẻ quốc tế, không tự động gia hạn. Trước khi trả tiền, bạn có thể học thử miễn phí: phần “Pinyin và thanh điệu” (4 bài) và đề thi thử đầu tiên của HSK; với IELTS là một bài cho mỗi phần của từng kỹ năng, đề thi thử và công cụ tính band.
Thử tiếng Trung miễn phí
Bài đầu tiên là bốn thanh điệu, rồi những từ đầu tiên theo HSK 3.0. Gói Nomto mở cả tiếng Trung, tiếng Anh và IELTS. Phần “Pinyin và thanh điệu” (4 bài) miễn phí.
Bắt đầu học
