Đại từ tiếng Trung: nhân xưng, sở hữu, chỉ định và nghi vấn

22 tháng 10, 2026 · 9 phút đọc

Đại từ tiếng Trung đơn giản hơn tiếng Việt rất nhiều. Tiếng Việt chọn “anh, chị, em, cô, chú, bạn, cậu” tùy tuổi tác và quan hệ; tiếng Trung chỉ có một 你 cho “bạn”, và một 我 cho “tôi”, dù bạn nói với sếp hay với em út. Như tiếng Việt, đại từ không đổi dạng: 我 là “tôi” dù đứng ở đâu. Số nhiều thêm một âm tiết, “của tôi” thêm một trợ từ, còn đại từ nghi vấn đứng đúng chỗ của câu trả lời. Dưới đây là toàn bộ đại từ các cấp đầu và quy tắc dùng chúng.

Đại từ nhân xưng

• 我wǒtôi, mình, tao, em...
• 你nǐbạn, anh, chị, mày...
• 您nínngài, ông, bàlịch sự, với một người
• 他tāanh ấy, ông ấy
• 她tācô ấy, chị ấy, bà ấy
• 它tānócon vật, đồ vật

“Anh ấy”, “cô ấy” và “nó” đọc giống hệt nhau: tā. Chỉ chữ viết là khác: trong 他 bên trái là bộ “nhân” (người), trong 她 là bộ “nữ”. Khi nói, ai được nhắc đến thì ngữ cảnh cho biết.

Vai trò của đại từ trong câu do vị trí quyết định, giống tiếng Việt: 我爱你 là “tôi yêu bạn”, 你爱我 là “bạn yêu tôi”. Còn 您 dùng khi cần lịch sự, với người lớn tuổi, khách hàng, người mới gặp: gần với cách người Việt gọi “anh, chị, bác” thay vì “bạn”.

• 您贵姓？nínguìxìngXin hỏi quý danh (họ) của ngài?
• 我爱你wǒàinǐAnh yêu em. / Em yêu anh.

Số nhiều: 们

Thêm 们 men — hậu tố số nhiều vào đại từ là có “chúng tôi”, “các bạn”, “họ”. Nhóm có cả nam lẫn nữ thì viết 他们.

• 我们wǒmenchúng tôi, chúng ta
• 你们nǐmencác bạn
• 他们tāmenhọ, các anh ấy
• 她们tāmenhọ, các cô ấychỉ nữ
• 它们tāmenchúng nócon vật, đồ vật
• 咱们zánmenchúng tagồm cả người nghe

• 他们是老师tāmenshìlǎoshīHọ là giáo viên.
• 你们是哪国人？nǐmenshìnǎguórénCác bạn là người nước nào?
• 我很喜欢它们wǒhěnxǐhuantāmenTôi rất thích chúng.

咱们 và 我们: “chúng ta” và “chúng tôi”

Đây là chỗ người Việt có lợi thế: tiếng Việt phân biệt y hệt. 咱们 là “chúng ta”: người nghe chắc chắn nằm trong đó. 我们 rộng hơn: có thể là “chúng ta”, cũng có thể là “chúng tôi”, không có bạn. 咱们 mang tính khẩu ngữ, phổ biến nhất ở miền Bắc Trung Quốc; trong mọi tình huống bạn đều dùng được 我们.

• 咱们走吧zánmenzǒubaChúng ta đi thôi.
• 我们是学生wǒmenshìxuéshengChúng tôi là sinh viên.

Sở hữu: 我的, 你的, 他的

Tiếng Trung không có từ riêng cho “của tôi”, “của bạn”. Người ta thêm 的 de — trợ từ sở hữu vào đại từ: 我的 là “của tôi”, 你的 là “của bạn”, 他们的 là “của họ”.

Nhưng trật tự ngược với tiếng Việt. Tiếng Việt nói “sách của tôi”: vật trước, người sở hữu sau. Tiếng Trung nói 我的书, đúng từng chữ là “tôi của sách”: người sở hữu trước, vật sau cùng. Đây là lỗi kinh điển của người Việt, nên hãy tập nghĩ “ai, 的, cái gì”.

• 这是我的杯子。zhèshìwǒdebēiziĐây là cái cốc của tôi.
• 我的书在桌子上wǒdeshūzàizhuōzishangSách của tôi ở trên bàn.
• 那本书是谁的？nàběnshūshìshéideQuyển sách kia là của ai?

Trước từ chỉ người thân, 的 thường được bỏ: 我妈妈 “mẹ tôi”, 我朋友 “bạn tôi”. Tiếng Việt cũng bỏ “của” y như vậy. Với những nơi “của mình” cũng thế: 我家 “nhà tôi”, 我们公司 “công ty chúng tôi”.

• 这是我妈妈。zhèshìwǒmāmaĐây là mẹ tôi.
• 他是我朋友tāshìwǒpéngyouAnh ấy là bạn tôi.
• 我哥哥上高中。wǒgēgeshànggāozhōngAnh trai tôi học cấp ba.

Đại từ chỉ định: 这, 那 và 哪

这 zhè — này, đây chỉ cái ở gần, 那 nà — kia, đó chỉ cái ở xa hơn. 哪 nǎ — nào là câu hỏi cho cả hai; nó khác 那 ở thanh điệu và bộ “khẩu” (miệng) bên trái. Trước danh từ, giữa từ chỉ định và danh từ có lượng từ: 这个人 “người này”, 那本书 “quyển sách kia”. Một lần nữa trật tự ngược tiếng Việt: “này” đứng trước, “người” đứng sau.

• 这个zhègecái này
• 那个nàgecái kia
• 哪个nǎgecái nào
• 这些zhèxiēnhững cái này
• 那些nàxiēnhững cái kia
• 这儿zhèrở đây
• 那儿nàrở kia, ở đó
• 哪儿nǎrở đâu

“Ở đây”, “ở kia” và “ở đâu” có hai dạng: 这儿, 那儿, 哪儿 và 这里, 那里, 哪里. Nghĩa như nhau; dạng đầu nghe nhiều hơn ở miền Bắc Trung Quốc.

• 这个多少钱？zhègeduōshaoqiánCái này bao nhiêu tiền?
• 那个人是谁nàgerénshìshéiNgười kia là ai?
• 你要哪个nǐyàonǎgeBạn muốn cái nào?

Đại từ nghi vấn tiếng Trung

• 谁shéiai
• 什么shénmegì, cái gì
• 哪儿nǎrở đâu, đi đâu
• 什么时候shénmeshíhoukhi nào, bao giờ
• 怎么zěnmethế nào, làm sao
• 怎么样zěnmeyàngthế nào, ra sao
• 为什么wèishénmetại sao
• 多少duōshaobao nhiêu
• 几jǐmấykhi chờ một số nhỏ

Đại từ nghi vấn không đưa lên đầu câu. Nó đứng đúng chỗ mà trong câu trả lời sẽ có từ cần tìm: 你找谁？— 我找王老师, “bạn tìm ai?”, “tôi tìm thầy Wang”. Tiếng Việt làm giống hệt, nên với người Việt đây là phần dễ nhất. Trật tự từ trong câu hỏi và câu trả lời như nhau, và câu hỏi kiểu này không cần trợ từ 吗.

• 你找谁？nǐzhǎoshéiBạn tìm ai?
• 你住在哪儿？nǐzhùzàinǎrBạn sống ở đâu?
• 你什么时候回来？nǐshénmeshíhouhuíláiKhi nào bạn về?
• 你怎么去？nǐzěnmeqùBạn đi bằng gì?
• 你为什么学汉语？nǐwèishénmexuéHànyǔTại sao bạn học tiếng Trung?
• 今天天气怎么样？jīntiāntiānqìzěnmeyàngHôm nay thời tiết thế nào?

Chỉ một chỗ cần để ý: “khi nào” trong tiếng Việt có thể đứng cuối (“bạn về khi nào?”) hoặc đầu câu, còn 什么时候 luôn đứng trước động từ, như mọi từ chỉ thời gian.

几 và 多少: hai cách hỏi “bao nhiêu”

几 hỏi về số nhỏ, thường dưới mười, giống “mấy” trong tiếng Việt, và sau nó phải có lượng từ: 几个, 几口人. Nó cũng dùng để hỏi giờ và ngày: 几点 “mấy giờ”, 几号 “ngày mấy”. 多少 dùng cho số lượng bất kỳ, như “bao nhiêu”, và sau nó có thể không cần lượng từ: 多少钱 “bao nhiêu tiền”.

• 你家有几口人nǐjiāyǒujǐkǒurénNhà bạn có mấy người?
• 现在几点xiànzàijǐdiǎnBây giờ là mấy giờ?
• 这些书多少钱zhèxiēshūduōshaoqiánMấy quyển sách này bao nhiêu tiền?

“Ai cũng”, “gì cũng”: đại từ nghi vấn + 都

Đại từ nghi vấn không phải lúc nào cũng để hỏi. Đi với 都 dōu — đều, tất cả, nó nghĩa là “bất kỳ”, “tất cả”: 谁都 “ai cũng”, 什么都 “gì cũng”. Tiếng Việt nói đúng như thế: “ai cũng thích cô ấy”.

• 谁都喜欢她。shéidōuxǐhuantāAi cũng thích cô ấy.
• 他什么都吃。tāshénmedōuchīAnh ấy cái gì cũng ăn.

自己: “tự mình”, “bản thân”

自己 vừa là “tự mình”, vừa là “bản thân”. Đứng sau đại từ, nó nhấn mạnh: 我自己 “chính tôi, tự tôi”. Ở vị trí tân ngữ, nó quay hành động về người làm: “tin vào bản thân”. Ngôi nào cũng dùng một 自己. Lưu ý: âm Hán Việt của 自己 là “tự kỷ”, nhưng trong tiếng Việt hiện đại “tự kỷ” lại mang nghĩa khác hẳn, nên đừng dịch theo âm.

• 我自己去wǒzìjǐqùTôi tự đi.
• 我对自己有信心wǒduìzìjǐyǒuxìnxīnTôi tự tin vào bản thân.
• 请你介绍一下自己。qǐngnǐjièshàoyíxiàzìjǐMời bạn giới thiệu về bản thân.

Cạnh nó, nên nhớ thêm hai từ: 大家 dàjiā — mọi người và 别人 biérén — người khác. 大家 đọc Hán Việt là “đại gia”, nhưng nghĩa là “mọi người”, chẳng liên quan gì đến người giàu: 大家好 là “chào mọi người”.