Lượng từ tiếng Trung: 个, 本, 杯 và các từ khác

Lượng từ tiếng Trung (量词) là những từ ngắn đứng giữa số và danh từ. Người Việt không cần ai giải thích khái niệm này: tiếng Việt cũng nói “ba quyển sách”, “một con mèo”, “hai chiếc xe”, và tiếng Trung cũng vậy: 两本书, 一只猫, 一辆车. Cái khó chỉ là nhớ lượng từ nào đi với danh từ nào, vì chúng không trùng hẳn với tiếng Việt. Lúc đầu chỉ cần chục từ, và có một từ dùng được cho gần như mọi thứ. Dưới đây là cách dùng, ví dụ có phát âm và bảng 59 lượng từ hay gặp nhất, chia theo nhóm, có pinyin và nghĩa.
Lượng từ đứng ở đâu
Khuôn câu luôn là số + lượng từ + danh từ, y như tiếng Việt. Thay cho số có thể là “này”, “kia” hoặc “mấy”, nhưng khác tiếng Việt, những từ này đứng trước: 这个 là “cái này”, 那本书 là “quyển sách kia” (“kia quyển sách”), 几个 là “mấy cái”.
- 我买了三个苹果wǒmǎilesāngepíngguǒTôi đã mua ba quả táo.
- 我想买两本书wǒxiǎngmǎiliǎngběnshūTôi muốn mua hai quyển sách.
- 这件不如那件好看。zhèjiànbùrúnàjiànhǎokànCái này không đẹp bằng cái kia.nói về hai chiếc áo: danh từ bị lược, như “cái này”, “cái kia” của tiếng Việt
个: lượng từ chung, gần giống “cái”
dùng được cho người, hoa quả, ngày, đất nước và hàng trăm danh từ khác. Không nhớ lượng từ riêng thì nói 个, người nghe vẫn hiểu. Khác với “cái” của tiếng Việt, 个 dùng cả cho người: 三个人 là “ba người”, trong khi tiếng Việt không nói “ba cái người”. Trong câu, 个 thường đọc thanh nhẹ: yí ge, sān ge.
- 我有一个哥哥wǒyǒuyígegēgeTôi có một anh trai.
- 她有一个儿子和一个女儿tāyǒuyígeérzihéyígenǚ’érCô ấy có một con trai và một con gái.
Lượng từ cho người mới bắt đầu: tám từ đầu tiên
- 本běnquyển, cuốn两本书: hai quyển sách
- 杯bēicốc, ly, tách一杯茶: một tách trà
- 口kǒungười trong gia đình四口人: bốn người
- 只zhīcon (con vật)一只猫: một con mèo
- 件jiànchiếc (áo); việc一件衣服: một chiếc áo
- 位wèivị (người, lịch sự)这位老师: thầy giáo này
- 条tiáocon, cái (vật dài)一条路: một con đường
- 块kuàitệ (khẩu ngữ); miếng十块: mười tệ
Lượng từ thường gợi ra hình dáng của vật. 条 dùng cho vật dài và mềm: cá, đường, quần, giống như tiếng Việt nói “con cá”, “con đường”, “con sông”. Vật phẳng như tờ giấy, tấm vé, cái bàn dùng 张 zhāng, xe cộ dùng 辆 liàng.
- 一杯茶多少钱?yìbēicháduōshaoqiánMột tách trà bao nhiêu tiền?
- 我有一只猫wǒyǒuyìzhīmāoTôi có một con mèo.
- 我买了一件新衣服wǒmǎileyíjiànxīnyīfuTôi đã mua một chiếc áo mới.
- 你家有几口人?nǐjiāyǒujǐkǒurénNhà bạn có mấy người?几 ở đây giống hệt “mấy”
So sánh với lượng từ tiếng Việt: cái, con, chiếc
Lượng từ tiếng Việt giúp bạn rất nhiều, nhưng đừng dịch thẳng từng từ. Có những chỗ khớp nhau, có những chỗ lệch:
- “Con” được chia nhỏ. Tiếng Việt gọi gần như mọi con vật là “con”. Tiếng Trung phân theo kích thước và hình dáng: 只 cho mèo và chim, 条 cho cá và chó, 头 cho bò, 匹 cho ngựa.
- “Chiếc” cũng được chia nhỏ. “Chiếc xe”, “chiếc máy bay”, “chiếc máy tính” trong tiếng Trung là ba từ khác nhau: 辆, 架, 台.
- Có những từ là “người quen” Hán Việt. “Một bộ phim” là 一部电影 (部 đọc Hán Việt là “bộ”), “hai tiết học” là 两节课 (节 là “tiết”), “một môn học” là 一门课 (门 là “môn”), “một đóa hoa” là 一朵花. Những cặp này dễ nhớ nhất.
- Giống nhau ở chỗ không cần lượng từ. “Ba ngày”, “hai năm”, “tám tuổi”: tiếng Việt không thêm lượng từ, tiếng Trung cũng vậy: 三天, 两年, 八岁.
Vì sao 一 đọc khác nhau
Trong các câu trên, “một” lúc đọc yí, lúc đọc yì. Đó là quy tắc biến điệu: trước thanh 4, 一 đọc thành thanh 2 (一个 yí ge, 一件 yí jiàn), trước các thanh khác đọc thành thanh 4 (一杯 yì bēi, 一只 yì zhī). Xem thêm bài thanh điệu tiếng Trung.
Bảng lượng từ tiếng Trung
Danh sách đầy đủ lượng từ tiếng Trung có đến vài trăm chữ, nhưng trong lời nói hằng ngày chỉ khoảng sáu mươi từ được dùng thường xuyên. Chúng nằm trong bảng dưới đây, mỗi từ có một ví dụ theo khuôn “số + lượng từ + danh từ”. Bấm vào từ ở cột đầu tiên để nghe cách đọc.
| Lượng từ và pinyin | Dùng cho | Ví dụ | Nghĩa |
|---|---|---|---|
| Lượng từ chung | |||
| người, đồ vật và mọi thứ không có lượng từ riêng | 三个人 sāngerén | ba người | |
| một vài, số lượng không xác định | 一些水果 yìxiēshuǐguǒ | một ít hoa quả | |
| loại, thứ | 两种茶 liǎngzhǒngchá | hai loại trà | |
| Người | |||
| người, cách nói lịch sự (Hán Việt: vị) | 一位老师 yíwèilǎoshī | một thầy giáo, một cô giáo | |
| người theo nghề nghiệp, văn phong trang trọng | 三名学生 sānmíngxuésheng | ba học sinh | |
| thành viên gia đình, như trong “nhân khẩu” | 四口人 sìkǒurén | gia đình bốn người | |
| Con vật | |||
| con vật nhỏ, chim | 一只猫 yìzhīmāo | một con mèo | |
| cá, rắn, chó | 两条鱼 liǎngtiáoyú | hai con cá | |
| gia súc lớn | 一头牛 yìtóuniú | một con bò | |
| ngựa | 三匹马 sānpǐmǎ | ba con ngựa | |
| Vật phẳng và vật dài | |||
| vật phẳng: tờ giấy, vé, bàn, giường | 两张票 liǎngzhāngpiào | hai tấm vé | |
| vật dài và mềm: con đường, dòng sông | 一条路 yìtiáolù | một con đường | |
| vật dài và mảnh: đũa, quả chuối, sợi tóc | 一根香蕉 yìgēnxiāngjiāo | một quả chuối | |
| bút, bút chì | 一支笔 yìzhībǐ | một cây bút | |
| lát, miếng mỏng, viên thuốc | 两片面包 liǎngpiànmiànbāo | hai lát bánh mì | |
| miếng, cục | 一块蛋糕 yíkuàidàngāo | một miếng bánh ngọt | |
| Sách và giấy tờ | |||
| sách, vở, tạp chí | 两本书 liǎngběnshū | hai quyển sách | |
| trang | 三页纸 sānyèzhǐ | ba trang giấy | |
| bài báo, bài văn, văn bản | 一篇文章 yìpiānwénzhāng | một bài báo, một bài viết | |
| thư (Hán Việt: phong) | 一封信 yìfēngxìn | một bức thư | |
| bản, suất, phần | 一份报纸 yífènbàozhǐ | một tờ báo | |
| Quần áo và đồ theo đôi | |||
| áo, đồ mặc phần trên; sự việc | 一件衣服 yíjiànyīfu | một chiếc áo | |
| quần, váy | 一条裤子 yìtiáokùzi | một cái quần | |
| đôi: giày, tất, đũa | 一双鞋 yìshuāngxié | một đôi giày | |
| cặp, bộ: kính, găng tay | 一副眼镜 yífùyǎnjìng | một cặp kính | |
| bộ, trọn bộ | 一套西装 yítàoxīzhuāng | một bộ vest | |
| cặp người, đôi đồ vật | 一对夫妻 yíduìfūqī | một cặp vợ chồng | |
| Đồ ăn và bát đĩa | |||
| cốc, ly, tách | 一杯茶 yìbēichá | một tách trà | |
| 瓶 píng | chai, lọ (Hán Việt: bình) | 一瓶水 yìpíngshuǐ | một chai nước |
| bát, chén | 一碗米饭 yìwǎnmǐfàn | một bát cơm | |
| đĩa, món ăn | 一盘饺子 yìpánjiǎozi | một đĩa sủi cảo | |
| ngụm, miếng | 喝一口水 hēyìkǒushuǐ | uống một ngụm nước | |
| bữa ăn | 一顿饭 yídùnfàn | một bữa cơm | |
| Xe cộ và máy móc | |||
| ô tô, xe đạp | 一辆车 yíliàngchē | một chiếc xe | |
| máy bay | 一架飞机 yíjiàfēijī | một chiếc máy bay | |
| máy móc, thiết bị | 一台电脑 yìtáidiànnǎo | một chiếc máy tính | |
| phim, điện thoại (Hán Việt: bộ) | 一部电影 yíbùdiànyǐng | một bộ phim | |
| Nhà cửa và nơi chốn | |||
| cửa hàng, nhà hàng, công ty | 一家饭店 yìjiāfàndiàn | một nhà hàng | |
| núi, cầu, tòa nhà lớn | 一座山 yízuòshān | một ngọn núi | |
| phòng (Hán Việt: gian) | 两间房间 liǎngjiānfángjiān | hai căn phòng | |
| tầng, lớp (Hán Việt: tầng) | 三层楼 sāncénglóu | nhà ba tầng | |
| trường học, đại học, bệnh viện | 一所学校 yìsuǒxuéxiào | một ngôi trường | |
| Sự kiện và số lần | |||
| lần | 去过一次 qùguoyícì | đã đi một lần | |
| lượt, một lần từ đầu đến cuối | 再说一遍 zàishuōyíbiàn | nói lại một lần nữa | |
| một chuyến đi và về | 去一趟 qùyítàng | đi một chuyến | |
| trận đấu, suất chiếu, buổi diễn | 一场比赛 yìchǎngbǐsài | một trận đấu | |
| tiết học (Hán Việt: tiết) | 两节课 liǎngjiékè | hai tiết học | |
| môn học (Hán Việt: môn) | 一门课 yìménkè | một môn học | |
| Thêm năm từ hay gặp | |||
| vật cầm bằng tay: ghế, ô, dao | 一把椅子 yìbǎyǐzi | một cái ghế | |
| cây | 一棵树 yìkēshù | một cái cây | |
| hoa, mây (Hán Việt: đóa) | 一朵花 yìduǒhuā | một đóa hoa | |
| bài hát, bài thơ | 一首歌 yìshǒugē | một bài hát | |
| câu nói | 一句话 yíjùhuà | một câu nói | |
| Tiền và đơn vị đo | |||
| tệ (nhân dân tệ) trong khẩu ngữ | 十块钱 shíkuàiqián | mười tệ | |
| hào, một phần mười tệ, trong khẩu ngữ | 五毛钱 wǔmáoqián | năm hào | |
| xu, một phần trăm tệ | 一分钱 yìfēnqián | một xu | |
| cân Trung Quốc, bằng 500 g | 两斤苹果 liǎngjīnpíngguǒ | một ki-lô-gam táo (hai 斤) | |
| ki-lô-gam | 五公斤水果 wǔgōngjīnshuǐguǒ | năm ki-lô-gam hoa quả | |
| mét | 一百米 yìbǎimǐ | một trăm mét | |
| ki-lô-mét | 五公里 wǔgōnglǐ | năm cây số | |
| tuổi | 八岁 bāsuì | tám tuổi | |
| ngày | 三天 sāntiān | ba ngày | |
| năm | 两年 liǎngnián | hai năm | |
Ba từ xuất hiện trong bảng hơn một lần, và đó không phải nhầm lẫn. 条 đếm cả cá, đường và quần, tức mọi thứ dài. 口 vừa là người trong gia đình, vừa là ngụm nước. 块 là miếng, và cũng là tệ trong khẩu ngữ; trong văn viết và trên bảng giá, tệ là .
Các từ ở nhóm cuối tự đóng vai trò lượng từ, nên sau chúng không cần thêm lượng từ nữa: 三天 “ba ngày”, 八岁 “tám tuổi”, 两年 “hai năm”, không có 个. Cách đọc các con số có trong bài số đếm tiếng Trung.
Chọn lượng từ thế nào
- Nhìn hình dáng. Vật phẳng dùng 张, vật dài và mềm dùng 条, dài và cứng dùng 根, miếng, cục dùng 块. Quy tắc này đoán đúng thường xuyên hơn bạn nghĩ.
- Đồ đựng thì đếm thứ ở bên trong. 一杯茶 “một tách trà”, 一碗米饭 “một bát cơm”, 一瓶水 “một chai nước”. Chỗ này giống hệt tiếng Việt.
- “Đôi” có nhiều kiểu. 双 là hai vật giống nhau: giày, tất, đũa. 副 là một vật gồm hai phần hoặc một bộ: kính, găng tay. 对 là một cặp người hoặc một đôi đồ trang sức.
- Không biết thì nói 个. Nghe sẽ đơn giản hơn cách nói chuẩn, nhưng không phải lỗi nặng. Ngay người bản xứ cũng hay dùng 个 trong khẩu ngữ:
- 我的书包里有三本书和两个本子。wǒdeshūbāolǐyǒusānběnshūhéliǎnggeběnziTrong cặp của tôi có ba quyển sách và hai quyển vở.sách đếm bằng 本, vở ở đây lại đếm bằng 个; và “trong cặp” là 书包里, “cặp” trước, “trong” sau
Học lượng từ thế nào
Đừng học theo danh sách, hãy học theo cặp “lượng từ + danh từ”: 一杯茶, 两本书, 一只猫. Cả cặp được nhớ như một cụm, và sau đó lượng từ tự bật ra. Phần lớn các từ trong bảng có trang riêng với âm thanh và ví dụ, chẳng hạn 个. Từ vựng cấp 1 kèm nghĩa có trong danh sách từ HSK 1, còn vị trí của lượng từ trong câu được giải thích trong bài trật tự từ.
Đếm đồ vật bằng tiếng Trung
Trong bài học, lượng từ đến từng từ một: khi mua sắm, khi nói về gia đình và đồ vật. Phần đầu tiên, về pinyin và thanh điệu, và hai bài đầu của phần tiếp theo đều miễn phí.
Học miễn phí

