Lượng từ tiếng Trung: 个, 本, 杯 và các từ khác

· 9 phút đọc

Lượng từ tiếng Trung (量词) là những từ ngắn đứng giữa số và danh từ. Người Việt không cần ai giải thích khái niệm này: tiếng Việt cũng nói “ba quyển sách”, “một con mèo”, “hai chiếc xe”, và tiếng Trung cũng vậy: 两本书, 一只猫, 一辆车. Cái khó chỉ là nhớ lượng từ nào đi với danh từ nào, vì chúng không trùng hẳn với tiếng Việt. Lúc đầu chỉ cần chục từ, và có một từ dùng được cho gần như mọi thứ. Dưới đây là cách dùng, ví dụ có phát âm và bảng 59 lượng từ hay gặp nhất, chia theo nhóm, có pinyin và nghĩa.

Lượng từ đứng ở đâu

Khuôn câu luôn là số + lượng từ + danh từ, y như tiếng Việt. Thay cho số có thể là “này”, “kia” hoặc “mấy”, nhưng khác tiếng Việt, những từ này đứng trước: 这个 là “cái này”, 那本书 là “quyển sách kia” (“kia quyển sách”), 几个 là “mấy cái”.

  • 我买了三个苹果wǒmǎilesāngepíngguǒTôi đã mua ba quả táo.
  • 我想买两本书wǒxiǎngmǎiliǎngběnshūTôi muốn mua hai quyển sách.
  • 这件不如那件好看。zhèjiànbùrúnàjiànhǎokànCái này không đẹp bằng cái kia.nói về hai chiếc áo: danh từ bị lược, như “cái này”, “cái kia” của tiếng Việt

个: lượng từ chung, gần giống “cái”

dùng được cho người, hoa quả, ngày, đất nước và hàng trăm danh từ khác. Không nhớ lượng từ riêng thì nói 个, người nghe vẫn hiểu. Khác với “cái” của tiếng Việt, 个 dùng cả cho người: 三个人 là “ba người”, trong khi tiếng Việt không nói “ba cái người”. Trong câu, 个 thường đọc thanh nhẹ: yí ge, sān ge.

  • 我有一个哥哥wǒyǒuyígegēgeTôi có một anh trai.
  • 她有一个儿子和一个女儿tāyǒuyígeérzihéyígenǚ’érCô ấy có một con trai và một con gái.

Lượng từ cho người mới bắt đầu: tám từ đầu tiên

  • 本běnquyển, cuốn两本书: hai quyển sách
  • 杯bēicốc, ly, tách一杯茶: một tách trà
  • 口kǒungười trong gia đình四口人: bốn người
  • 只zhīcon (con vật)一只猫: một con mèo
  • 件jiànchiếc (áo); việc一件衣服: một chiếc áo
  • 位wèivị (người, lịch sự)这位老师: thầy giáo này
  • 条tiáocon, cái (vật dài)一条路: một con đường
  • 块kuàitệ (khẩu ngữ); miếng十块: mười tệ

Lượng từ thường gợi ra hình dáng của vật. 条 dùng cho vật dài và mềm: cá, đường, quần, giống như tiếng Việt nói “con cá”, “con đường”, “con sông”. Vật phẳng như tờ giấy, tấm vé, cái bàn dùng 张 zhāng, xe cộ dùng 辆 liàng.

  • 一杯茶多少钱?yìbēicháduōshaoqiánMột tách trà bao nhiêu tiền?
  • 我有一只猫wǒyǒuyìzhīmāoTôi có một con mèo.
  • 我买了一件新衣服wǒmǎileyíjiànxīnyīfuTôi đã mua một chiếc áo mới.
  • 你家有几口人?nǐjiāyǒujǐkǒurénNhà bạn có mấy người?几 ở đây giống hệt “mấy”

So sánh với lượng từ tiếng Việt: cái, con, chiếc

Lượng từ tiếng Việt giúp bạn rất nhiều, nhưng đừng dịch thẳng từng từ. Có những chỗ khớp nhau, có những chỗ lệch:

  • “Con” được chia nhỏ. Tiếng Việt gọi gần như mọi con vật là “con”. Tiếng Trung phân theo kích thước và hình dáng: 只 cho mèo và chim, 条 cho cá và chó, 头 cho bò, 匹 cho ngựa.
  • “Chiếc” cũng được chia nhỏ. “Chiếc xe”, “chiếc máy bay”, “chiếc máy tính” trong tiếng Trung là ba từ khác nhau: 辆, 架, 台.
  • Có những từ là “người quen” Hán Việt. “Một bộ phim” là 一部电影 (部 đọc Hán Việt là “bộ”), “hai tiết học” là 两节课 (节 là “tiết”), “một môn học” là 一门课 (门 là “môn”), “một đóa hoa” là 一朵花. Những cặp này dễ nhớ nhất.
  • Giống nhau ở chỗ không cần lượng từ. “Ba ngày”, “hai năm”, “tám tuổi”: tiếng Việt không thêm lượng từ, tiếng Trung cũng vậy: 三天, 两年, 八岁.

Vì sao 一 đọc khác nhau

Trong các câu trên, “một” lúc đọc yí, lúc đọc yì. Đó là quy tắc biến điệu: trước thanh 4, 一 đọc thành thanh 2 (一个 yí ge, 一件 yí jiàn), trước các thanh khác đọc thành thanh 4 (一杯 yì bēi, 一只 yì zhī). Xem thêm bài thanh điệu tiếng Trung.

Bảng lượng từ tiếng Trung

Danh sách đầy đủ lượng từ tiếng Trung có đến vài trăm chữ, nhưng trong lời nói hằng ngày chỉ khoảng sáu mươi từ được dùng thường xuyên. Chúng nằm trong bảng dưới đây, mỗi từ có một ví dụ theo khuôn “số + lượng từ + danh từ”. Bấm vào từ ở cột đầu tiên để nghe cách đọc.

Lượng từ và pinyinDùng choVí dụNghĩa
Lượng từ chung
người, đồ vật và mọi thứ không có lượng từ riêng三个人 sāngerénba người
một vài, số lượng không xác định一些水果 yìxiēshuǐguǒmột ít hoa quả
loại, thứ两种茶 liǎngzhǒngcháhai loại trà
Người
người, cách nói lịch sự (Hán Việt: vị)一位老师 yíwèilǎoshīmột thầy giáo, một cô giáo
người theo nghề nghiệp, văn phong trang trọng三名学生 sānmíngxuéshengba học sinh
thành viên gia đình, như trong “nhân khẩu”四口人 sìkǒuréngia đình bốn người
Con vật
con vật nhỏ, chim一只猫 yìzhīmāomột con mèo
cá, rắn, chó两条鱼 liǎngtiáoyúhai con cá
gia súc lớn一头牛 yìtóuniúmột con bò
ngựa三匹马 sānpǐmǎba con ngựa
Vật phẳng và vật dài
vật phẳng: tờ giấy, vé, bàn, giường两张票 liǎngzhāngpiàohai tấm vé
vật dài và mềm: con đường, dòng sông一条路 yìtiáolùmột con đường
vật dài và mảnh: đũa, quả chuối, sợi tóc一根香蕉 yìgēnxiāngjiāomột quả chuối
bút, bút chì一支笔 yìzhībǐmột cây bút
lát, miếng mỏng, viên thuốc两片面包 liǎngpiànmiànbāohai lát bánh mì
miếng, cục一块蛋糕 yíkuàidàngāomột miếng bánh ngọt
Sách và giấy tờ
sách, vở, tạp chí两本书 liǎngběnshūhai quyển sách
trang三页纸 sānyèzhǐba trang giấy
bài báo, bài văn, văn bản一篇文章 yìpiānwénzhāngmột bài báo, một bài viết
thư (Hán Việt: phong)一封信 yìfēngxìnmột bức thư
bản, suất, phần一份报纸 yífènbàozhǐmột tờ báo
Quần áo và đồ theo đôi
áo, đồ mặc phần trên; sự việc一件衣服 yíjiànyīfumột chiếc áo
quần, váy一条裤子 yìtiáokùzimột cái quần
đôi: giày, tất, đũa一双鞋 yìshuāngxiémột đôi giày
cặp, bộ: kính, găng tay一副眼镜 yífùyǎnjìngmột cặp kính
bộ, trọn bộ一套西装 yítàoxīzhuāngmột bộ vest
cặp người, đôi đồ vật一对夫妻 yíduìfūqīmột cặp vợ chồng
Đồ ăn và bát đĩa
cốc, ly, tách一杯茶 yìbēichámột tách trà
瓶 píngchai, lọ (Hán Việt: bình)一瓶水 yìpíngshuǐmột chai nước
bát, chén一碗米饭 yìwǎnmǐfànmột bát cơm
đĩa, món ăn一盘饺子 yìpánjiǎozimột đĩa sủi cảo
ngụm, miếng喝一口水 hēyìkǒushuǐuống một ngụm nước
bữa ăn一顿饭 yídùnfànmột bữa cơm
Xe cộ và máy móc
ô tô, xe đạp一辆车 yíliàngchēmột chiếc xe
máy bay一架飞机 yíjiàfēijīmột chiếc máy bay
máy móc, thiết bị一台电脑 yìtáidiànnǎomột chiếc máy tính
phim, điện thoại (Hán Việt: bộ)一部电影 yíbùdiànyǐngmột bộ phim
Nhà cửa và nơi chốn
cửa hàng, nhà hàng, công ty一家饭店 yìjiāfàndiànmột nhà hàng
núi, cầu, tòa nhà lớn一座山 yízuòshānmột ngọn núi
phòng (Hán Việt: gian)两间房间 liǎngjiānfángjiānhai căn phòng
tầng, lớp (Hán Việt: tầng)三层楼 sāncénglóunhà ba tầng
trường học, đại học, bệnh viện一所学校 yìsuǒxuéxiàomột ngôi trường
Sự kiện và số lần
lần去过一次 qùguoyícìđã đi một lần
lượt, một lần từ đầu đến cuối再说一遍 zàishuōyíbiànnói lại một lần nữa
một chuyến đi và về去一趟 qùyítàngđi một chuyến
trận đấu, suất chiếu, buổi diễn一场比赛 yìchǎngbǐsàimột trận đấu
tiết học (Hán Việt: tiết)两节课 liǎngjiékèhai tiết học
môn học (Hán Việt: môn)一门课 yìménkèmột môn học
Thêm năm từ hay gặp
vật cầm bằng tay: ghế, ô, dao一把椅子 yìbǎyǐzimột cái ghế
cây一棵树 yìkēshùmột cái cây
hoa, mây (Hán Việt: đóa)一朵花 yìduǒhuāmột đóa hoa
bài hát, bài thơ一首歌 yìshǒugēmột bài hát
câu nói一句话 yíjùhuàmột câu nói
Tiền và đơn vị đo
tệ (nhân dân tệ) trong khẩu ngữ十块钱 shíkuàiqiánmười tệ
hào, một phần mười tệ, trong khẩu ngữ五毛钱 wǔmáoqiánnăm hào
xu, một phần trăm tệ一分钱 yìfēnqiánmột xu
cân Trung Quốc, bằng 500 g两斤苹果 liǎngjīnpíngguǒmột ki-lô-gam táo (hai 斤)
ki-lô-gam五公斤水果 wǔgōngjīnshuǐguǒnăm ki-lô-gam hoa quả
mét一百米 yìbǎimǐmột trăm mét
ki-lô-mét五公里 wǔgōnglǐnăm cây số
tuổi八岁 bāsuìtám tuổi
ngày三天 sāntiānba ngày
năm两年 liǎngniánhai năm

Ba từ xuất hiện trong bảng hơn một lần, và đó không phải nhầm lẫn. 条 đếm cả cá, đường và quần, tức mọi thứ dài. 口 vừa là người trong gia đình, vừa là ngụm nước. 块 là miếng, và cũng là tệ trong khẩu ngữ; trong văn viết và trên bảng giá, tệ là .

Các từ ở nhóm cuối tự đóng vai trò lượng từ, nên sau chúng không cần thêm lượng từ nữa: 三天 “ba ngày”, 八岁 “tám tuổi”, 两年 “hai năm”, không có 个. Cách đọc các con số có trong bài số đếm tiếng Trung.

Chọn lượng từ thế nào

  • Nhìn hình dáng. Vật phẳng dùng 张, vật dài và mềm dùng 条, dài và cứng dùng 根, miếng, cục dùng 块. Quy tắc này đoán đúng thường xuyên hơn bạn nghĩ.
  • Đồ đựng thì đếm thứ ở bên trong. 一杯茶 “một tách trà”, 一碗米饭 “một bát cơm”, 一瓶水 “một chai nước”. Chỗ này giống hệt tiếng Việt.
  • “Đôi” có nhiều kiểu. 双 là hai vật giống nhau: giày, tất, đũa. 副 là một vật gồm hai phần hoặc một bộ: kính, găng tay. 对 là một cặp người hoặc một đôi đồ trang sức.
  • Không biết thì nói 个. Nghe sẽ đơn giản hơn cách nói chuẩn, nhưng không phải lỗi nặng. Ngay người bản xứ cũng hay dùng 个 trong khẩu ngữ:
  • 我的书包里有三本书和两个本子。wǒdeshūbāolǐyǒusānběnshūhéliǎnggeběnziTrong cặp của tôi có ba quyển sách và hai quyển vở.sách đếm bằng 本, vở ở đây lại đếm bằng 个; và “trong cặp” là 书包里, “cặp” trước, “trong” sau

Học lượng từ thế nào

Đừng học theo danh sách, hãy học theo cặp “lượng từ + danh từ”: 一杯茶, 两本书, 一只猫. Cả cặp được nhớ như một cụm, và sau đó lượng từ tự bật ra. Phần lớn các từ trong bảng có trang riêng với âm thanh và ví dụ, chẳng hạn 个. Từ vựng cấp 1 kèm nghĩa có trong danh sách từ HSK 1, còn vị trí của lượng từ trong câu được giải thích trong bài trật tự từ.

Đếm đồ vật bằng tiếng Trung

Trong bài học, lượng từ đến từng từ một: khi mua sắm, khi nói về gia đình và đồ vật. Phần đầu tiên, về pinyin và thanh điệu, và hai bài đầu của phần tiếp theo đều miễn phí.

Học miễn phí

Đọc tiếp