Số đếm tiếng Trung từ 1 đến 10 và hơn nữa: cách đọc, cách đếm

Số đếm tiếng Trung từ 0 đến 10 là mười một từ ngắn: 零, 一, 二, 三, 四, 五, 六, 七, 八, 九, 十. Dưới đây là từng số kèm nghĩa, pinyin, âm Hán Việt và bản ghi: bấm vào số để nghe. Đếm được đến 10 là bạn nói được mọi số đến 99, vì số tiếng Trung ghép từ các chữ số như ghép những khối gỗ, giống hệt tiếng Việt “hai mươi mốt”, “chín mươi chín”. Bài viết đi qua số đếm tiếng Trung từ không đến một trăm triệu, cách đếm bằng ngón tay, phân số và phần trăm.
Số đếm tiếng Trung từ 0 đến 10: bảng có cách đọc
| Số | Tiếng Trung | Hán Việt | Nghĩa | Cách viết trên hóa đơn |
|---|---|---|---|---|
| 0 | linh | không | 零 | |
| 1 | nhất | một | 壹 | |
| 2 | nhị | hai | 贰 | |
| 3 | tam | ba | 叁 | |
| 4 | tứ | bốn | 肆 | |
| 5 | ngũ | năm | 伍 | |
| 6 | lục | sáu | 陆 | |
| 7 | thất | bảy | 柒 | |
| 8 | bát | tám | 捌 | |
| 9 | cửu | chín | 玖 | |
| 10 | thập | mười | 拾 |
Âm Hán Việt quen thuộc với bạn qua những từ như “nhất định”, “tam giác”, “thập phân”: nó giúp nhớ chữ, nhưng không phải cách đọc tiếng Trung. Hãy đọc theo pinyin và dấu thanh trên nguyên âm. Cột cuối là chữ số “viết kép” dùng trên hóa đơn và hợp đồng, nói kỹ ở phần dưới.
Đếm tiếng Trung từ 1 đến 10: và .
Ba số đầu viết dễ không gì bằng: một, hai và ba nét ngang. Sau đó số nét không cộng thêm nữa: 四 có năm nét, 五 bốn nét, 十 hai nét. Ở Trung Quốc chữ số Ả Rập cũng rất phổ biến: giá tiền, số điện thoại, ngày tháng thường viết bằng số Ả Rập, còn chữ Hán dùng cho số trong văn bản, ngày tháng trên giấy tờ và các thành ngữ. Dù viết kiểu nào, chúng vẫn được đọc bằng tiếng Trung.
Từ 11 đến 99: số tự ghép lại
Từ mười một đến mười chín là “mười” cộng chữ số. Hàng chục là chữ số cộng “mười”. Còn lại thì kết hợp cả hai, đúng như tiếng Việt. Chỉ có điều tiếng Trung không đổi âm như “mốt”, “lăm”, “mươi”: 二十一 là “hai mười một”, 二十五 là “hai mười năm”.
- 十一shíyī11mười + một
- 十二shí’èr12mười + hai
- 二十èrshí20hai × mười
- 二十一èrshíyī21hai × mười + một
- 五十wǔshí50năm × mười
- 九十九jiǔshíjiǔ99chín × mười + chín
Một quy tắc cho mọi số, không có ngoại lệ. Bốn mươi bảy là “bốn mười bảy”, tám mươi ba là “tám mười ba”.
Hàng chục và số tròn: từ 20 đến một trăm triệu
| Số | Chữ Hán | Pinyin | Cách ghép |
|---|---|---|---|
| 20 | 二十 | èrshí | hai × mười |
| 30 | 三十 | sānshí | ba × mười |
| 40 | 四十 | sìshí | bốn × mười |
| 50 | 五十 | wǔshí | năm × mười |
| 60 | 六十 | liùshí | sáu × mười |
| 70 | 七十 | qīshí | bảy × mười |
| 80 | 八十 | bāshí | tám × mười |
| 90 | 九十 | jiǔshí | chín × mười |
| 100 | 一百 | yìbǎi | một trăm |
| 1.000 | 一千 | yìqiān | một nghìn |
| 10.000 | 一万 | yíwàn | một 万, một vạn |
| 100.000.000 | 一亿 | yíyì | một 亿, một trăm triệu |
Hàng chục là phần dễ nhất: thêm 十 sau chữ số. Từ đó trở lên, mỗi bậc có từ riêng: 百 là trăm, 千 là nghìn, 万 là mười nghìn, 亿 là một trăm triệu. Ta xem lần lượt từng bậc.
Trăm, nghìn và lớn hơn
- 百bǎitrămHán Việt: bách
- 千qiānnghìnHán Việt: thiên
- 万wànmười nghìnHán Việt: vạn
- 一百块yìbǎikuàimột trăm tệ
Trước “trăm” và “nghìn” luôn phải có chữ số, kể cả số một: 一百 là “một trăm”, như tiếng Việt. Ba trăm là 三百, năm nghìn là 五千. Để ý thanh điệu: trước 百 và 千, số một đọc là yì, còn trước 万 đọc là yí, theo cùng quy tắc trong bài thanh điệu.
Số không ở giữa được đọc ra, nhưng chỉ một lần, dù liền nhau có bao nhiêu số không. Cách này giống “linh” hay “lẻ” trong tiếng Việt: 105 là “một trăm linh năm”. Còn một chỗ khác tiếng Việt: sau hàng trăm, số một trước “mười” không được bỏ. Tiếng Việt nói “một trăm mười”, tiếng Trung phải nói “một trăm một mười”:
- 一百零五yìbǎilíngwǔ105một trăm linh năm
- 一千零五yìqiānlíngwǔ1.005một số không thay cho hai
- 一百一十yìbǎiyīshí110không nói 一百十
- 三百五十sānbǎiwǔshí350
万: đếm theo vạn
Tiếng Việt ngày nay chia số lớn theo nghìn: nghìn, triệu, tỷ. Tiếng Trung chia theo mười nghìn. Có một từ riêng cho 10.000 là , và mọi số lớn hơn đều đếm bằng nó: một trăm nghìn là “mười 万”, một triệu là “một trăm 万”. Người Việt có lợi thế ở đây: chữ “vạn” vẫn còn trong tiếng Việt, “một vạn” chính là mười nghìn, nên 一万 rất dễ nhớ.
- 十万shíwàn100.000mười vạn
- 一百万yìbǎiwàn1.000.000một trăm vạn
- 一千万yìqiānwàn10.000.000một nghìn vạn
Bậc tiếp theo là : một tỷ là “mười 亿”, 十亿. Tiếng Trung không có từ riêng cho một triệu. Để đổi một số lớn, hãy đếm bốn chữ số từ bên phải: 25.000 là 2|5000, “hai vạn năm nghìn”, 两万五千. Trong lời nói hằng ngày, nó nghe như thế này:
- 我每天走一万步。wǒměitiānzǒuyíwànbùmỗi ngày tôi đi mười nghìn bước
二 hay 两: hai từ cho “hai”
Khi chỉ đếm hoặc đọc một con số, người ta nói . Khi nói số lượng đồ vật, dùng . “Hai mươi hai” dùng 二, còn “hai người” hay “hai tiếng” dùng 两. Tiếng Việt chỉ có một từ “hai”, nên đây là chỗ cần để ý.
Trước 千 và 万 người ta cũng thường nói 两, còn trước 百 thì nói kiểu nào cũng được: 二百 và 两百.
- 这座城有两千年的历史。zhèzuòchéngyǒuliǎngqiānniándelìshǐthành phố này có lịch sử hai nghìn năm
Giữa số và danh từ, tiếng Trung luôn có lượng từ, giống tiếng Việt nói “ba quả táo”, “hai con mèo”. Lượng từ chung nhất là : . Đồ vật khác có lượng từ riêng, nhưng dùng 个 thì gần như lúc nào người ta cũng hiểu. Xem thêm bài về lượng từ tiếng Trung.
Số trong những cuộc trò chuyện đầu tiên
- 你今年多大?nǐjīnniánduōdànăm nay bạn bao nhiêu tuổi?
- 我二十岁wǒèrshísuìtôi hai mươi tuổi
- 今天几月几号?jīntiānjǐyuèjǐhàohôm nay là ngày bao nhiêu?
- 今天十月二号jīntiānshíyuèèrhàohôm nay là ngày 2 tháng 10
- 你的电话是多少?nǐdediànhuàshìduōshaosố điện thoại của bạn là bao nhiêu?
- 一杯茶多少钱?yìbēicháduōshaoqiánmột cốc trà bao nhiêu tiền?
Tháng cũng không cần học riêng, giống tiếng Việt: số cộng với chữ “tháng”. 一月 là tháng một, 十月 là tháng mười. Chỉ có thứ tự ngược: tiếng Trung nói tháng trước, ngày sau (十月二号, “tháng mười ngày hai”), tiếng Việt nói “ngày 2 tháng 10”. Số điện thoại đọc từng chữ số một: .
Số điện thoại: số một đọc là yāo
Trong số điện thoại, số phòng, số xe buýt và tàu hỏa, số một thường không đọc là yī mà là yāo, để khỏi lẫn với số bảy qī. Số cảnh sát 110 ở Trung Quốc đọc là “yāo yāo líng”, còn số phòng thì đọc từng chữ số:
- 我住在三零二室。wǒzhùzàisānlíng’èrshìtôi ở phòng 302
Đếm số bằng ngón tay kiểu Trung Quốc
Ở Trung Quốc, mọi số từ một đến mười đều giơ được bằng một bàn tay. Rất tiện ở chợ hay trong quán ồn ào: người bán vừa nói giá vừa ra hiệu. Từ một đến năm khá giống cách người Việt giơ tay đếm, còn từ sáu trở đi là những cử chỉ nên biết trước, kẻo “sáu” dễ bị hiểu thành “gọi cho tôi nhé”.
| Số | Cử chỉ |
|---|---|
| 1 | Giơ ngón trỏ. |
| 2 | Ngón trỏ và ngón giữa, như chữ V. |
| 3 | Ngón giữa, ngón áp út và ngón út; ngón cái và ngón trỏ chạm nhau thành vòng tròn. Cách khác: ngón trỏ, ngón giữa và ngón áp út. |
| 4 | Giơ bốn ngón, ngón cái gập vào lòng bàn tay. |
| 5 | Xòe cả bàn tay. |
| 6 | Ngón cái và ngón út duỗi ra, các ngón khác gập lại, như cầm “ống nghe điện thoại”. |
| 7 | Đầu ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa chụm lại. |
| 8 | Ngón cái và ngón trỏ duỗi ra như “khẩu súng”: trông giống chữ 八. |
| 9 | Ngón trỏ cong thành móc câu, các ngón còn lại nắm lại. |
| 10 | Nắm tay. Cách khác: hai ngón trỏ của hai tay bắt chéo nhau, như chữ 十. |
Đây là bộ cử chỉ phổ biến nhất, nhưng không có chuẩn thống nhất. Từ một đến sáu thì đâu cũng hiểu, còn 7, 8, 9 và 10 ở miền Bắc và miền Nam Trung Quốc ra hiệu khác nhau: ví dụ, cử chỉ “khẩu súng” ở nơi này là tám, ở nơi khác là bảy. Nếu không chắc, hãy nói số ra hoặc gõ lên màn hình điện thoại.
Phân số, phần trăm và số âm
Phân số tiếng Trung đọc “từ dưới lên”: trước là mẫu số, sau đó là 分之 fēn zhī, “trong số … phần”, rồi đến tử số. Một phần ba là “trong ba phần lấy một”. Phần trăm là phân số có mẫu số một trăm: “trong một trăm phần lấy năm mươi”.
- 三分之一sānfēnzhīyī1/3, một phần batrong ba phần lấy một
- 四分之三sìfēnzhīsān3/4, ba phần tư
- 百分之五十bǎifēnzhīwǔshí50%trong một trăm phần lấy năm mươi
- 一半yíbànmột nửa
- 三点五sāndiǎnwǔ3,5点 là “chấm”
- 负五fùwǔ−5, âm năm
Ở số thập phân, tiếng Việt nói “phẩy”, còn tiếng Trung nói , và các chữ số sau đó đọc từng số một: 3,14 là 三点一四. Số âm có chữ 负 fù ở trước. Nhưng với nhiệt độ thì người ta thường không nói như vậy: nhiệt độ âm gọi là 零下, “dưới số không”.
- 房租涨了百分之十。fángzūzhǎnglebǎifēnzhīshítiền thuê nhà tăng mười phần trăm
- 今天零下五摄氏度。jīntiānlíngxiàwǔshèshìdùhôm nay âm năm độ
Thứ nhất, thứ hai, thứ ba: tiền tố 第
Số thứ tự tạo ra từ số đếm bằng một tiền tố: . Nó làm đúng việc của chữ “thứ” trong tiếng Việt: 第一 là thứ nhất (Hán Việt: đệ nhất), 第二 là thứ hai, 第十五 là thứ mười lăm. Ngoài ra không có gì thay đổi.
- 这是我第一次来中国。zhèshìwǒdìyīcìláiZhōngguóđây là lần đầu tiên tôi đến Trung Quốc
- 请打开课本,看第十五页。qǐngdǎkāikèběn,kàndìshíwǔyèmời các bạn mở sách, xem trang mười lăm
Trong ngày tháng thì không cần 第: 一月 đơn giản là tháng một, còn 一号 là ngày mùng một.
Chữ số dùng cho tiền: 壹, 贰, 叁
Trên hóa đơn, hợp đồng và tờ tiền nhân dân tệ, chữ số được viết bằng những chữ đặc biệt, nhiều nét, nằm ở cột cuối của bảng đầu tiên: 壹 贰 叁 肆 伍 陆 柒 捌 玖 拾. Số một chỉ có một nét thì rất dễ sửa thành 二 hay 十, còn 壹 thì không. Mục đích giống như việc ghi “số tiền bằng chữ” trên hóa đơn ở Việt Nam. Chúng đọc giống chữ số thường, nên chỉ cần học để đọc giấy tờ. Trăm và nghìn cũng có cách viết như vậy:
- 佰bǎi100thay cho 百
- 仟qiān1.000thay cho 千
Trên tờ một trăm tệ có ghi đúng như vậy: 壹佰圆, “một trăm đồng”.
Số may mắn và số kiêng kỵ
Ở Trung Quốc, người ta không thích số bốn: sì nghe gần như từ “chết”, sǐ. Có tòa nhà không có tầng bốn, và biển số, số điện thoại có số bốn thường rẻ hơn. Ngược lại, số tám là số may mắn: bā gần âm với fā, “phát tài”. Vì vậy số tám xuất hiện rất nhiều trong giá tiền, số điện thoại và ngày tổ chức sự kiện lớn. Người Việt hẳn thấy quen: ở Việt Nam cũng nhiều người chuộng số 8 vì “phát”. Các số khác mang ý nghĩa gì và vì sao 520 nghĩa là “anh yêu em”, xem bài số may mắn và số kiêng kỵ ở Trung Quốc.
Cách ghi nhớ
Đếm to những gì bạn thấy hằng ngày: bậc cầu thang, số tầng, biển số xe. Các số từ một đến mười nằm trong những từ đầu tiên của HSK 1, mỗi số có trang riêng, ví dụ số 4 với thứ tự nét và cách đọc, còn trong bài luyện bạn có thể tập nghe và viết chúng.
Đếm bằng tiếng Trung
Trong khóa học, số được dùng ngay: tuổi, ngày tháng, giá tiền, số điện thoại. Mỗi bài năm phút, và phần pinyin và thanh điệu miễn phí.
Bắt đầu miễn phí

