VI
Mở Nomto

Luyện nói tiếng Anh · Hướng dẫn · 30 tháng 10, 2026 · 17 phút đọc

12 thì trong tiếng Anh: bảng tóm tắt công thức, cách dùng và dấu hiệu nhận biết

Bảng ba cột quá khứ, hiện tại, tương lai và bốn hàng dạng động từ tiếng Anh

Tiếng Anh có 12 thì: ba mốc thời gian (quá khứ, hiện tại, tương lai) nhân với bốn dạng (đơn, tiếp diễn, hoàn thành, hoàn thành tiếp diễn). Thì đơn nói về sự thật, thói quen và việc đã xong; thì tiếp diễn nói về việc đang diễn ra; thì hoàn thành nối hai thời điểm với nhau; thì hoàn thành tiếp diễn nói về một việc đã kéo dài một khoảng thời gian tính đến một thời điểm. Dưới đây là bảng tóm tắt 12 thì kèm công thức, cách dùng, dấu hiệu nhận biết và ví dụ. Nếu bạn ít thời gian, hãy bắt đầu với năm thì trong phần “Những thì cần nhất khi giao tiếp”.

Vì sao người Việt thấy thì tiếng Anh khó

Trong tiếng Việt, động từ không bao giờ thay đổi. Tôi ăn, tôi đã ăn, tôi đang ăn, tôi sẽ ăn: chữ “ăn” vẫn y nguyên, thời gian được báo bằng các từ đứng trước hoặc sau như đã, đang, sẽ, rồi, vừa, chưa, hoặc bằng từ chỉ thời gian như hôm qua, ngày mai. Thậm chí nhiều khi bạn bỏ luôn các từ đó, vì ngữ cảnh đã đủ rõ: “Hôm qua tôi đi chợ”.

Tiếng Anh thì ngược lại: thời gian nằm ngay trong động từ, và việc chia động từ là bắt buộc, kể cả khi đã có yesterday. Yesterday I went to the market, không phải Yesterday I go.

Tin vui là các từ quen thuộc trong tiếng Việt có thể làm “cầu nối” để nhớ:

Tiếng Việt Gần với thì nào trong tiếng Anh Ví dụ
đang tiếp diễn Tôi đang nấu cơm. → I’m cooking dinner.
đã + thời gian cụ thể quá khứ đơn Tôi đã gặp anh ấy hôm qua. → I met him yesterday.
rồi, đã từng hiện tại hoàn thành Tôi ăn rồi. → I’ve eaten. / Tôi đã từng đến Nhật. → I’ve been to Japan.
vừa, mới hiện tại hoàn thành với just Tôi vừa về. → I’ve just got home.
chưa hiện tại hoàn thành với yet Bạn ăn cơm chưa? → Have you eaten yet?
sẽ tương lai đơn Tôi sẽ gọi lại. → I’ll call you back.
định, sắp be going to Tôi định học thạc sĩ. → I’m going to do a master’s.

Đây chỉ là gợi ý để nhớ, không phải quy tắc dịch từng chữ. Ví dụ, đã trong tiếng Việt có thể ứng với quá khứ đơn hoặc hiện tại hoàn thành, tùy câu có thời gian cụ thể hay không.

Bảng tóm tắt 12 thì trong tiếng Anh

Tất cả ví dụ dùng động từ work (làm việc).

Quá khứ Hiện tại Tương lai
Đơn I worked I work I will work
Tiếp diễn I was working I am working I will be working
Hoàn thành I had worked I have worked I will have worked
Hoàn thành tiếp diễn I had been working I have been working I will have been working

Đọc bảng theo hai chiều:

Công thức chung

Mỗi thì là một công thức nhỏ. Học một lần là dùng được cho mọi động từ.

Dạng Công thức Ví dụ
Đơn động từ (+ -s, + -ed) hoặc will + động từ she works, she worked, she will work
Tiếp diễn be + động từ-ing she is working
Hoàn thành have + quá khứ phân từ (V3) she has worked
Hoàn thành tiếp diễn have been + động từ-ing she has been working

Với động từ bất quy tắc, quá khứ đơn (V2) và quá khứ phân từ (V3) có dạng riêng (go – went – gone). Xem bảng 100 động từ bất quy tắc thông dụng.

Các thì hiện tại

Hiện tại đơn (Present simple)

Công thức: I/you/we/they work, he/she/it works. Câu hỏi và phủ định dùng do/does: Do you work? She doesn’t work.

Dùng khi nói về:

Dấu hiệu nhận biết: always, usually, often, sometimes, never, every day, on Mondays.

Where do you live? – I live in Thu Duc, but I work in District 1.

Lưu ý quan trọng nhất với người Việt: ngôi he/she/it phải thêm -s, và phải phát âm âm -s đó. She work_ là lỗi phổ biến nhất, một phần vì tiếng Việt không có phụ âm /s/ ở cuối từ nên âm này rất dễ bị “nuốt”.

Hiện tại tiếp diễn (Present continuous)

Công thức: am/is/are + động từ-ing: I’m working, he’s working, they’re working.

Dùng khi nói về:

Dấu hiệu nhận biết: now, right now, at the moment, today, this week, currently.

What are you doing? – I’m cooking dinner. Are you coming over later?

Đừng quên am/is/are. Vì tiếng Việt chỉ cần “đang”, nhiều người nói I working. Ngược lại, cũng đừng thêm am/is/are vào động từ không có -ing: I am work here là sai.

Hiện tại hoàn thành (Present perfect)

Công thức: have/has + V3: I’ve worked, she’s finished, they haven’t seen.

Dùng khi nói về:

Dấu hiệu nhận biết: ever, never, already, yet, just, so far, recently, for, since.

Have you finished the report yet? – Not yet, but I’ve done most of it.

Quy tắc then chốt: không dùng từ chỉ thời gian đã kết thúc với thì hiện tại hoàn thành. Yesterday, last week, in 2019, two days ago phải đi với quá khứ đơn.

Câu chào quen thuộc “Ăn cơm chưa?” là cách hay để nhớ thì này: Have you eaten yet? – Yes, I’ve already eaten. / No, not yet.

Hiện tại hoàn thành tiếp diễn (Present perfect continuous)

Công thức: have/has been + động từ-ing: I’ve been working, it’s been raining.

Dùng khi nói về:

Dấu hiệu nhận biết: for, since, how long, all day, lately, recently.

How long have you been waiting? – I’ve been waiting for about twenty minutes.

Hoàn thành hay hoàn thành tiếp diễn? Hoàn thành nhấn mạnh kết quả hoặc con số; hoàn thành tiếp diễn nhấn mạnh hoạt động và thời gian kéo dài.

Các thì quá khứ

Quá khứ đơn (Past simple)

Công thức: động từ có quy tắc + -ed (worked, played); động từ bất quy tắc có dạng riêng (went, saw, bought). Câu hỏi và phủ định dùng did + động từ nguyên mẫu: Did you go? I didn’t see it.

Dùng khi nói về:

Dấu hiệu nhận biết: yesterday, last night, last year, two days ago, in 2015, when I was a child.

What did you do at the weekend? – I went to Vung Tau and met some old friends.

Khi kể chuyện, người Việt thường chỉ đổi động từ đầu tiên rồi quay về hiện tại: Yesterday I went to a café and order a coffee and talk to my friend. Mọi động từ trong câu chuyện quá khứ đều phải ở quá khứ: I went to a café, ordered a coffee and talked to my friend. Và nhớ phát âm đuôi -ed: ordered /ˈɔːdəd/, talked /tɔːkt/.

Quá khứ tiếp diễn (Past continuous)

Công thức: was/were + động từ-ing: I was working, they were sleeping.

Dùng khi nói về:

Dấu hiệu nhận biết: while, when, at that moment, at 6 o’clock yesterday, all evening.

What were you doing when I called? – I was taking a shower, sorry.

Quá khứ hoàn thành (Past perfect)

Công thức: had + V3: I had worked, she had left.

Dùng khi nói về: việc xảy ra trước một việc khác trong quá khứ, tức là “quá khứ của quá khứ”.

Dấu hiệu nhận biết: already, before, by the time, after, never … before.

Had you met him before the party? – No, it was the first time.

Nếu thứ tự đã rõ nhờ before hoặc after, bạn không bắt buộc dùng quá khứ hoàn thành: I had breakfast before I left hoàn toàn đúng.

Quá khứ hoàn thành tiếp diễn (Past perfect continuous)

Công thức: had been + động từ-ing: I had been working, it had been raining.

Dùng khi nói về: việc đã kéo dài một thời gian cho đến một thời điểm trong quá khứ.

Dấu hiệu nhận biết: for, since, how long, all day, before.

Thì này ít gặp khi giao tiếp, chủ yếu xuất hiện trong truyện và sách.

Các thì tương lai

Tương lai đơn (Future simple, will)

Công thức: will + động từ nguyên mẫu: I’ll work, she won’t come.

Dùng khi nói về:

Dấu hiệu nhận biết: tomorrow, next week, soon, I think, probably, I’m sure.

I don’t have any cash. – Don’t worry, I’ll pay.

Tương lai tiếp diễn (Future continuous)

Công thức: will be + động từ-ing: I’ll be working, they’ll be travelling.

Dùng khi nói về:

Don’t call me at nine, I’ll be having a meeting.

Tương lai hoàn thành (Future perfect)

Công thức: will have + V3: I’ll have finished, they’ll have left.

Dùng khi nói về: việc sẽ hoàn thành trước một thời điểm trong tương lai.

Dấu hiệu nhận biết: by, by then, by the time, before.

Tương lai hoàn thành tiếp diễn (Future perfect continuous)

Công thức: will have been + động từ-ing.

Dùng khi nói về: một việc sẽ kéo dài được bao lâu tính đến một thời điểm trong tương lai.

Đây là thì hiếm nhất trong 12 thì. Bạn nên nhận ra nó khi đọc, nhưng hoàn toàn có thể nói tiếng Anh rất tốt mà không cần dùng.

Những cách khác để nói về tương lai

Tương lai đơn không phải cách duy nhất. Trong giao tiếp hằng ngày, hai cấu trúc khác cũng phổ biến không kém.

Cấu trúc Cách dùng Ví dụ
be going to + động từ kế hoạch, dự định đã có từ trước (định) I’m going to study medicine.
be going to + động từ dự đoán dựa trên dấu hiệu trước mắt (sắp) Look at those clouds. It’s going to rain.
hiện tại tiếp diễn lịch hẹn đã chốt, có giờ và địa điểm I’m seeing the dentist at 4 tomorrow.
hiện tại đơn lịch trình, thời gian biểu The film starts at 8.

So sánh quyết định ngay lúc nói với kế hoạch có từ trước:

Người Việt hay dịch “sẽ” thành will trong mọi trường hợp. Khi bạn kể về dự định của mình, going to thường tự nhiên hơn nhiều: Next year I’m going to apply for a scholarship.

Những thì cần nhất khi giao tiếp

Bạn không cần dùng 12 thì như nhau. Khi nói chuyện hằng ngày, năm thì sau đây chiếm phần lớn những gì người ta nói:

  1. Hiện tại đơn: cuộc sống, thói quen, sự thật. I work in marketing. I usually cook at home.
  2. Hiện tại tiếp diễn: việc đang diễn ra và lịch hẹn. I’m reading a great book. I’m meeting a friend tonight.
  3. Quá khứ đơn: kể chuyện, việc đã xong. I went to Hoi An last summer. It was amazing.
  4. Hiện tại hoàn thành: trải nghiệm và tin mới. I’ve never tried surfing. I’ve just got a new job.
  5. Tương lai với will và going to: kế hoạch, quyết định, dự đoán. I’m going to take a course. I’ll send you the link.

Tiếp theo là quá khứ tiếp diễn (bối cảnh câu chuyện) và hiện tại hoàn thành tiếp diễn (hỏi bao lâu). Năm thì còn lại bạn chỉ cần nhận ra khi đọc.

Lỗi người Việt hay mắc với các thì

Mỗi lỗi có câu sai, câu đúng và lý do.

Cách nhớ các thì lâu hơn

Nếu bạn muốn có thêm câu mẫu để dùng hằng ngày, xem các mẫu câu tiếng Anh giao tiếp hằng ngày. Còn nếu muốn ôn những lỗi khác ngoài thì, xem lỗi sai thường gặp trong tiếng Anh của người Việt. Cặp thì hay nhầm nhất được giải thích kỹ trong bài thì hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn.

Câu hỏi thường gặp

Tiếng Anh có bao nhiêu thì? Theo cách dạy truyền thống là 12: quá khứ, hiện tại, tương lai, mỗi mốc có bốn dạng (đơn, tiếp diễn, hoàn thành, hoàn thành tiếp diễn). Về mặt ngôn ngữ học, tiếng Anh chỉ có hai thì thật sự (hiện tại và quá khứ), còn tương lai được tạo bằng trợ động từ như will, nhưng với người học, bảng 12 thì là “bản đồ” hữu ích nhất.

Những thì nào được dùng nhiều nhất? Hiện tại đơn, quá khứ đơn, hiện tại tiếp diễn, hiện tại hoàn thành và tương lai với will và going to. Chúng chiếm phần lớn lời nói hằng ngày.

“I did” và “I have done” khác nhau thế nào? I did (quá khứ đơn) gắn với thời điểm đã kết thúc: I did my homework last night. I have done (hiện tại hoàn thành) nối quá khứ với hiện tại, không có thời gian cụ thể: I’ve done my homework, so I can go out.

“Continuous” và “progressive” có giống nhau không? Có. Một số sách gọi là present progressive, số khác gọi là present continuous; đó là hai tên của cùng một thì.

Không dùng các thì hoàn thành tiếp diễn thì có nói tiếng Anh tốt được không? Được. Hiện tại hoàn thành tiếp diễn khá hữu ích (I’ve been waiting for ages), nhưng quá khứ và tương lai hoàn thành tiếp diễn rất hiếm khi giao tiếp. Hãy tập trung vào năm thì chính trước.

Luyện các thì bằng cách nói thành tiếng

Thuộc bảng là bước đầu; thử thách thật là chọn đúng thì giữa lúc đang nói chuyện. Trên Nomto, bạn có thể trò chuyện tự do với Nomi về bất cứ điều gì: tuần vừa qua, kế hoạch sắp tới, một chuyến đi. Những chủ đề đó tự nhiên trộn lẫn quá khứ, hiện tại và tương lai. Khi bạn nói Yesterday I go… hay I am living here since 2020, Nomi sửa ngay và cho bạn thấy cách nói tự nhiên.

Hãy thử bắt đầu với ba câu hỏi này:

  1. What did you do last weekend? (quá khứ đơn)
  2. Have you ever been abroad? Where? (hiện tại hoàn thành, rồi quá khứ đơn cho chi tiết)
  3. What are you going to do next year? (tương lai với going to)

Ngôn ngữ khác: English, Español, Bahasa Indonesia, Português (Brasil), Русский, Türkçe