Câu chúc tiếng Trung: sinh nhật, năm mới, Trung thu, đám cưới và mọi dịp

Câu chúc tiếng Trung thường ghép từ hai phần: tên dịp lễ và từ . “Chúc mừng sinh nhật” là 生日快乐 (shēngrì kuàilè), “chúc mừng năm mới” là 新年快乐 (xīnnián kuàilè), “chúc Trung thu vui vẻ” là 中秋节快乐 (Zhōngqiū jié kuàilè). Dưới đây là các câu chúc tiếng Trung có pinyin và nghĩa tiếng Việt: chúc sinh nhật, chúc Tết, chúc mừng đám cưới, chúc 8/3 và 20/11, cùng những lời chúc dùng được cho mọi dịp.
Người Việt có một lợi thế: nhiều từ trong câu chúc chính là từ Hán-Việt bạn đã biết. 生日 là “sinh nhật”, 中秋 là “Trung thu”, 祝 đọc Hán-Việt là “chúc”, 恭喜 là “cung hỷ”, 万事如意 là “vạn sự như ý”. Chỉ cần nhớ cách người Trung Quốc đọc chúng.
Câu chúc tiếng Trung được ghép như thế nào
Nhớ ba mẫu dưới đây là bạn có thể chúc người Trung Quốc gần như mọi dịp.
- Tên dịp lễ + 快乐. Nghĩa đen là “… vui vẻ”: 生日快乐 “sinh nhật vui vẻ”, 新年快乐, và 节日快乐 “chúc ngày lễ vui vẻ” khi bạn không nhớ tên ngày lễ. Lưu ý: 快乐 đọc Hán-Việt là “khoái lạc”, nhưng trong tiếng Trung nó chỉ là “vui vẻ”, hoàn toàn trong sáng, không mang sắc thái như “khoái lạc” trong tiếng Việt.
- 祝 + người được chúc + lời chúc. đứng đầu câu: 祝你… “chúc bạn…”, 祝您… cũng vậy nhưng lịch sự (như “chúc anh/chị, chúc thầy cô”), 祝你们… “chúc các bạn”. Phía sau là bất kỳ lời chúc nào.
- Lời chúc bốn chữ. Những cụm cố định như 万事如意 hay 身体健康 được xâu nối tiếp nhau, càng nhiều càng ấm áp, y như “an khang thịnh vượng, vạn sự như ý” của người Việt.
Ngoài ra còn có và . Hai từ này dùng cho việc đã xảy ra: đám cưới, công việc mới, giành giải. Còn 祝 là lời chúc cho tương lai. Vì thế sinh nhật thì “chúc” (祝你生日快乐), còn được thăng chức thì “chúc mừng” (恭喜). Tiếng Việt gộp cả hai vào “chúc mừng”, tiếng Trung thì tách ra.
Chúc mừng sinh nhật tiếng Trung
- 生日快乐!shēngrìkuàilèchúc mừng sinh nhật!
- 祝你生日快乐!zhùnǐshēngrìkuàilèchúc bạn sinh nhật vui vẻ!
- 祝你身体健康!zhùnǐshēntǐjiànkāngchúc bạn luôn khỏe mạnh!
- 祝您健康长寿!zhùnínjiànkāngchángshòuchúc ông/bà mạnh khỏe, sống lâu!với người lớn tuổi: bố mẹ, ông bà, thầy cô
Với bạn bè, 生日快乐 kèm vài lời chúc trong bảng bên dưới là đủ: 祝你生日快乐,天天开心! Với người lớn tuổi, dùng 您 và chúc trước hết sức khỏe, tuổi thọ. Mừng thọ ông bà có câu trang trọng 福如东海,寿比南山 (fú rú dōng hǎi, shòu bǐ nán shān), người Việt quen với bản Hán-Việt “phúc như Đông Hải, thọ tỷ Nam Sơn”: phúc lớn như biển Đông, thọ như núi Nam. Đừng nói câu này với người cùng tuổi, nghe sẽ như trêu họ già.
Phân tích từng chữ và câu hỏi “sinh nhật bạn là ngày nào?” có ở trang Chúc mừng sinh nhật tiếng Trung.
Chúc Tết và chúc mừng năm mới tiếng Trung
Ngày 1/1 người Trung Quốc nói 新年快乐. Còn Tết âm lịch, ở Trung Quốc gọi là 春节 (Xuân tiết), thì thêm 春节快乐 và cả một chuỗi lời chúc về tiền tài, sức khỏe, sung túc, rất giống chúc Tết ở Việt Nam.
- 新年快乐xīnniánkuàilèchúc mừng năm mới!
- 春节快乐chūnjiékuàilèchúc Tết vui vẻ!
- 恭喜发财gōngxǐfācáicung hỷ phát tài!
- 年年有余niánniányǒuyúnăm nào cũng dư dả
Thường ghép thêm 万事如意 và 身体健康: 新年快乐,身体健康,万事如意! Vì sao có con cá trong 年年有余 và lì xì bên Trung Quốc ra sao, xem bài Lời chúc Tết tiếng Trung; bản ghi âm và phân tích câu có ở trang Chúc mừng năm mới tiếng Trung.
Chúc Trung thu và Quốc khánh tiếng Trung
Tết Trung thu, 中秋节 (Zhōngqiū jié), rơi vào rằm tháng Tám âm lịch, thường là tháng 9 hoặc đầu tháng 10. Ở Việt Nam đây là Tết của trẻ em, với đèn ông sao và múa lân. Ở Trung Quốc, Trung thu trước hết là ngày gia đình sum họp: cả nhà ăn và ngắm trăng. Từ khóa của ngày lễ là , chính là “đoàn viên” trong tiếng Việt, nên lời chúc là mong cả nhà được quây quần.
- 中秋节快乐!zhōngqiūjiékuàilèchúc Trung thu vui vẻ!
- 中秋快乐!zhōngqiūkuàilènhư trên, ngắn hơn: hay dùng khi nhắn tin
- 阖家团圆héjiātuányuáncả nhà đoàn viêncũng viết 合家团圆, đọc giống hệt
- 晚上我们一边吃月饼一边赏月。wǎnshangwǒmenyìbiānchīyuèbingyìbiānshǎngyuèbuổi tối chúng tôi vừa ăn bánh trung thu vừa ngắm trăng
Một câu chúc Trung thu hoàn chỉnh: 中秋快乐,阖家团圆! Với đồng nghiệp hay thầy cô: 祝您中秋节快乐,身体健康!
Quốc khánh Trung Quốc, 国庆节 (Guóqìng jié), là ngày 1/10: ngày này năm 1949 nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được tuyên bố thành lập. Cả nước nghỉ khoảng một tuần, gọi là “tuần lễ vàng”. Câu chúc rất đơn giản: 国庆节快乐 (Guóqìng jié kuàilè) hoặc ngắn hơn 国庆快乐. Trong lời nói hằng ngày người ta chỉ gọi là , đúng từ “Quốc khánh” của tiếng Việt, dù Quốc khánh Việt Nam là ngày 2/9.
- 国庆节快乐!guóqìngjiékuàilèchúc mừng Quốc khánh!
- 十月一号是国庆。shíyuèyīhàoshìguóqìngngày 1 tháng 10 là Quốc khánh
Có năm Trung thu rơi đúng vào kỳ nghỉ Quốc khánh. Khi đó người ta chúc gộp: 中秋国庆双节快乐, “chúc hai ngày lễ vui vẻ”.
Chúc 8/3, 20/11 và Giáng sinh bằng tiếng Trung
Những ngày lễ người Việt hay chúc nhau cũng nói được theo mẫu “tên ngày lễ + 快乐”. Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 ở Trung Quốc gọi là 妇女节 (Fùnǚ jié) hay 三八节. Ngày 20/10 là ngày riêng của Việt Nam, Trung Quốc không có, nên bạn cứ chúc theo kiểu chung 节日快乐. Ngày Nhà giáo ở Trung Quốc là 10/9, không phải 20/11, nhưng câu chúc thầy cô thì giống nhau.
- 妇女节快乐!fùnǚjiékuàilèchúc mừng ngày Phụ nữ (8/3)!
- 教师节快乐!jiàoshījiékuàilèchúc mừng ngày Nhà giáo!
- 老师辛苦了!lǎoshīxīnkǔlethầy cô vất vả rồi!lời cảm ơn thầy cô rất tự nhiên, dùng cả ngày thường
- 圣诞快乐shèngdànkuàilèGiáng sinh vui vẻ!
Chúc mừng đám cưới, sinh con, tốt nghiệp và công việc mới
Đây là lúc dùng 恭喜: việc đã xảy ra và bạn mừng cho người ta. Nói lặp 恭喜恭喜! nghe thân mật và ấm hơn.
- 新婚快乐!xīnhūnkuàilèchúc mừng tân hôn! (nghĩa đen “tân hôn vui vẻ”)
- 百年好合bǎiniánhǎohétrăm năm hòa hợpngười Việt quen với bản Hán-Việt “bách niên hảo hợp”
- 祝愿你们永远幸福!zhùyuànnǐmenyǒngyuǎnxìngfúchúc hai bạn mãi mãi hạnh phúc!
- 早生贵子zǎoshēngguìzǐsớm sinh quý tửlời chúc truyền thống; ngày nay không phải cặp đôi nào cũng thích nghe
- 恭喜你找到了新工作!gōngxǐnǐzhǎodàolexīngōngzuòchúc mừng bạn tìm được việc mới!
- 祝贺你获奖!zhùhènǐhuòjiǎngchúc mừng bạn đoạt giải!
- 毕业快乐!bìyèkuàilèchúc mừng tốt nghiệp!
- 前程似锦qiánchéngsìjǐntiền đồ rực rỡ như gấmcho người tốt nghiệp hoặc chuyển sang chỗ làm mới
Chữ dán trong đám cưới ở Trung Quốc cũng là chữ 囍 “song hỷ” mà bạn hay thấy ở đám cưới Việt Nam: hai chữ 喜 “vui mừng” đứng cạnh nhau.
Chúc mừng có em bé: 恭喜你当爸爸了! (gōngxǐ nǐ dāng bàba le) “chúc mừng, bạn lên chức bố rồi!”, với người mẹ thì 恭喜你当妈妈了! Trên thiệp còn có những câu trang trọng: 喜得贵子 (xǐ dé guì zǐ) khi sinh con trai, 喜得千金 (xǐ dé qiān jīn) khi sinh con gái. 千金 chính là “thiên kim”, như “thiên kim tiểu thư” trong tiếng Việt.
Lời chúc tiếng Trung dùng cho mọi dịp
Những cụm này đặt sau 祝你, hoặc chỉ cần liệt kê sau câu chúc chính, cách nhau bằng dấu phẩy. Thuộc hai, ba câu là đủ cho sinh nhật, Tết và cả thiệp gửi đồng nghiệp.
| Lời chúc | Pinyin | Nghĩa | Khi nào dùng |
|---|---|---|---|
| 身体健康 | shēntǐjiànkāng | sức khỏe dồi dào | Với mọi người, mọi dịp; với người lớn tuổi thì trước tiên |
| 万事如意 | wànshìrúyì | vạn sự như ý | Tết, sinh nhật, thiệp gửi đồng nghiệp |
| 心想事成 | xīnxiǎngshìchéng | muốn gì được nấy | Sinh nhật, Tết, khi ai đó bắt đầu việc mới |
| 一切顺利 | yíqièshùnlì | mọi việc suôn sẻ | Trước kỳ thi, chuyến đi, chuyển nhà, công việc mới |
| 天天开心 | tiāntiānkāixīn | ngày nào cũng vui | Với bạn bè, người cùng tuổi, khi nhắn tin |
| 工作顺利 | gōngzuòshùnlì | công việc thuận lợi | Với đồng nghiệp, đối tác, người vừa đổi việc |
| 学习进步 | xuéxíjìnbù | học hành tiến bộ | Với học sinh, sinh viên |
- 愿你一切顺利!yuànnǐyíqièshùnlìmong mọi điều suôn sẻ với bạn!愿 là “nguyện, mong” kiểu văn viết: hợp với thiệp hoặc lời chúc rượu
- 祝你好运!zhùnǐhǎoyùnchúc bạn may mắn!
Cách chúc may mắn trước kỳ thi hay chuyến đi, và khi nào nói 加油 “cố lên”, có ở trang Chúc may mắn tiếng Trung.
Viết lời chúc, đáp lại thế nào và điều nên tránh
Khi nhắn tin, lời chúc ngắn gọn: câu chúc chính và hai, ba cụm bốn chữ. Ví dụ: 生日快乐!祝你身体健康,万事如意! Với người lớn tuổi, thầy cô hay đối tác, viết 您 thay cho 你 và mở đầu bằng 祝您. Emoji và sticker trong tin nhắn tiếng Trung là chuyện bình thường, còn trên WeChat lời chúc thường kèm một với số tiền nhỏ “may mắn”.
Khi được chúc, bạn cảm ơn và chúc lại:
- 谢谢!xièxiecảm ơn!
- 谢谢你的祝福!xièxienǐdezhùfúcảm ơn lời chúc của bạn!
- 也祝你新年快乐!yězhùnǐxīnniánkuàilèmình cũng chúc bạn năm mới vui vẻ!也 là “cũng”; sau 也祝你 nhắc lại điều người ta vừa chúc bạn
- 同乐!tónglècùng vui nhé! (đáp lại “…快乐” vào ngày lễ chung)
Giờ đến những thứ người Trung Quốc thường tránh khi chúc và tặng quà. Lý do hầu như luôn là chuyện đồng âm:
- Đồng hồ. “Tặng đồng hồ”, 送钟 (sòng zhōng), đọc giống hệt 送终, “tiễn người sắp mất”. Không tặng đồng hồ treo tường hay để bàn, nhất là cho người lớn tuổi.
- Số 4. Tặng bốn món hoặc bỏ số tiền có số 4 vào bao lì xì đều không nên: 四 sì gần âm với 死 sǐ “chết”. Trong Hán-Việt cũng thấy điều này: 四 là “tứ”, 死 là “tử”. Xem thêm bài Ý nghĩa các con số ở Trung Quốc.
- Lê và ô. đọc giống 离 lí “chia lìa”, nên không tặng lê cho các cặp đôi và hai người không bổ đôi một quả lê để ăn chung. gợi đến 散 (sàn) “tan, chia tay”. Trong tiếng Việt các cặp này không đồng âm (lê, ly; tản, tán), nên người Việt dễ quên.
- Phong bì trắng. Tiền mừng ngày lễ bỏ trong bao đỏ; màu trắng dành cho tang lễ, giống như ở Việt Nam.
Mức độ kiêng kỵ tùy gia đình và lứa tuổi: người trẻ ở thành phố lớn khá thoải mái. Nhưng nếu chưa thân với ai đó, tốt nhất đừng mạo hiểm.
Các câu nói có ghi âm
Những câu hằng ngày như “chúc mừng sinh nhật”, “chúc mừng năm mới”, “chúc may mắn” có trang riêng, kèm bản ghi âm cách đọc.
Xem các câu

