Năm con Lợn (tuổi Hợi): các năm, tính cách, hợp tuổi và chữ 猪

24 tháng 10, 2026 · 9 phút đọc

Lợn (miền Nam gọi là heo) là con giáp cuối cùng trong mười hai con giáp, con thứ 12. Nó đứng sau con Chó (tuổi Tuất), và sau nó vòng tròn bắt đầu lại với con Chuột (tuổi Tý). Người sinh năm con Lợn là tuổi Hợi. Các năm Hợi: 1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007, 2019; năm tiếp theo là 2031.

Đứng cuối không có nghĩa là kém. Ở Trung Quốc, cũng như ở làng quê Việt Nam, con lợn béo tượng trưng cho no đủ: nhà nào lợn béo là năm đó được mùa. Và như mọi năm con giáp, năm Hợi không bắt đầu từ 1/1 mà từ mùng Một Tết. Năm Hợi gần nhất, Kỷ Hợi 2019, bắt đầu ngày 5/2/2019 và kết thúc ngày 24/1/2020.

Các năm tuổi Hợi

Danh sách đầy đủ từ 1924 đến 2043, với ngày bắt đầu, ngày kết thúc chính xác và hành của từng năm:

Cột “Hành” là hành của thiên can; còn “mệnh” trên lịch vạn niên Việt Nam thường theo nạp âm, nên hai thứ có thể khác nhau.

Con lợn tiếng Trung là gì: 猪 zhū

Chữ là 猪, 猪 zhū — con lợn, con heo, vừa là từ đời thường vừa là con giáp. Hán-Việt đọc là “trư”, như Trư Bát Giới. Cách đọc Phổ thông cũng gần: zh gần với “tr” tiếng Việt nhưng đầu lưỡi cong hẳn lên phía vòm miệng, u là “u”, và thanh 1 cao, đều. Nghe như “tru” giữ giọng cao.

Bên trái chữ 猪 là 犭, bộ khuyển, cũng có trong 狗 gǒu “chó” và 猫 māo “mèo”; bên phải là 者 zhě (Hán-Việt “giả”), gợi âm đọc. Chữ cổ chỉ con lợn là một chữ khác, 豕 shǐ (Hán-Việt “thỉ”), và nó nằm trong một chữ cực kỳ phổ biến: 家 jiā — nhà, gia đình, Hán-Việt “gia”. Cách giải thích kinh điển: một mái nhà 宀, bên dưới là con lợn. Nhà là nơi người ta nuôi gia súc.

Địa chi của Lợn là 亥 hài, chữ “Hợi”, địa chi cuối cùng trong mười hai. Giờ Hợi là từ 9 đến 11 giờ đêm, cuối ngày, cũng như con Lợn ở cuối vòng con giáp. Ở Nhật, địa chi này thuộc về một con vật khác: con giáp thứ mười hai của họ là lợn rừng, tiếng Trung là 野猪 yězhū.

Từ có chữ 猪

Bấm vào thẻ để nghe:

• 猪zhūcon lợn, con heo
• 小猪xiǎozhūlợn con, heo con
• 猪肉zhūròuthịt lợn, thịt heo
• 猪年zhūniánnăm con Lợn
• 野猪yězhūlợn rừng
• 金猪jīnzhūlợn vàng, heo vàngbiểu tượng của tài lộc
• 猪八戒ZhūBājièTrư Bát Giớitrong Tây Du Ký
• 小猪佩奇XiǎozhūPèiqíHeo Peppa

Thịt lợn là thịt chính của bếp Trung Hoa. Trên thực đơn hay trong công thức, chữ 肉 ròu “thịt” đứng một mình thường hiểu là thịt lợn. Trư Bát Giới, anh chàng tham ăn, lười biếng mà đáng yêu của Tây Du Ký, thì người Việt nào cũng biết qua phim. Còn Heo Peppa, tiếng Trung dịch sát là “lợn con Peppa”, cũng rất nổi tiếng ở Trung Quốc.

Hai câu về đời sống ở quê, có ghi âm:

• 爷爷养了很多猪。yéyeyǎnglehěnduōzhūÔng nội nuôi rất nhiều lợn.
• 奶奶每天早上喂鸭子和猪。nǎinaiměitiānzǎoshangwèiyāzihézhūSáng nào bà nội cũng cho vịt và lợn ăn.

爷爷 và 奶奶 là ông bà nội; ông bà ngoại lại là những từ khác. Tiếng Trung cũng phân biệt nội ngoại như tiếng Việt.

猪: lời trêu yêu

Giữa bạn bè, người yêu, anh chị em, 猪 là lời trêu rất phổ biến và rất nhẹ nhàng, giống như người Việt gọi yêu nhau là “heo” hay mắng yêu “đồ lười”. Nói kèm nụ cười thì chẳng ai giận:

• 笨猪bènzhūđồ ngốctừ 笨 bèn “chậm hiểu”
• 懒猪lǎnzhūđồ lườitừ 懒 lǎn “lười”
• 懒猪，起床了！lǎnzhū,qǐchuángleDậy đi, đồ lười!

Giọng điệu quyết định tất cả. Với người bạn ngủ quên, 懒猪 là trìu mến; nói lạnh lùng với người lạ thì thành vô lễ. Nếu mới học, cứ nghe và thưởng thức, để dành cho người thân quen.

Cách nói “tôi tuổi Hợi” bằng tiếng Trung

Vui ở chỗ “tôi là lợn” lại là câu hoàn toàn bình thường trong tiếng Trung, vì nó dùng động từ 属 shǔ — tuổi (con giáp), “thuộc về”. Không ai nghe ra ý đùa. Và người Trung Quốc nói tên con vật chứ không nói địa chi “Hợi” như người Việt:

• 我属猪。wǒshǔzhūTôi tuổi Hợi (tuổi con Lợn).
• 你属什么？nǐshǔshénmeBạn tuổi con gì?
• 生肖一共有十二个。shēngxiàoyígòngyǒushí’èrgeTổng cộng có mười hai con giáp.
• 他比我大一轮，我们都属牛。tābǐwǒdàyìlún,wǒmendōushǔniúAnh ấy hơn tôi một giáp, chúng tôi đều tuổi Sửu.

Năm con Lợn là 猪年 zhū nián. Ở Trung Quốc bạn sẽ gặp câu 你属什么？: người ta dùng nó để biết tuổi mà không hỏi thẳng, và hai người cùng con giáp thì cách nhau tròn một số 一轮 yì lún, những “vòng” mười hai năm, tức “giáp”.

Tính cách tuổi Hợi theo quan niệm truyền thống

Dân gian rất ưu ái con Lợn. Người tuổi Hợi được cho là hiền hậu, hào phóng, thật thà, dễ gần: thích ăn ngon, thích vui vẻ và không để bụng. Mặt kia, cũng theo truyền thống ấy, là hơi cả tin và hơi ham thoải mái. Đó là chuyện dân gian, nghe cho vui.

• 善良shànliánghiền lành, tốt bụng
• 大方dàfanghào phóng, rộng rãi
• 乐观lèguānlạc quanHán-Việt “lạc quan”, nghĩa giữ nguyên
• 享受xiǎngshòutận hưởngHán-Việt “hưởng thụ”

Hành đổi từ năm Hợi này sang năm Hợi khác theo vòng sáu mươi năm: Quý Hợi 1983 (hành Thủy), Ất Hợi 1995 (hành Mộc), Đinh Hợi 2007 (hành Hỏa), Kỷ Hợi 2019 (hành Thổ), Tân Hợi 2031 (hành Kim). Dân gian gắn mỗi hành với một nét tính cách: Hỏa với năng động, Thổ với vững vàng, Kim với cứng rắn, Thủy với linh hoạt, Mộc với rộng lượng. Năm Đinh Hợi 2007 (hành Hỏa) ở Trung Quốc được gọi rộng rãi là năm “lợn vàng”, 金猪年, và được coi là năm đặc biệt tốt để sinh con.

Tuổi Hợi hợp tuổi nào, khắc tuổi nào

Theo truyền thống Trung Quốc, đồng minh tự nhiên của tuổi Hợi là tuổi Mão (Mèo) và tuổi Mùi (Dê). Ba con giáp cách nhau bốn năm này tạo thành một bộ tam hợp, 三合 sānhé. Tuổi xung của Hợi, 六冲 liùchōng, là tuổi Tỵ (Rắn), đối diện trên vòng tròn. Trong “tứ hành xung” của người Việt, tuổi Hợi thuộc nhóm Hợi, Dần, Tỵ, Thân. Những cặp này hay được nhắc trên mục tử vi và trong bữa cơm gia đình; rất ít người chọn bạn đời theo đó.

2031: năm tuổi tiếp theo của người tuổi Hợi

Cứ mười hai năm, con giáp của bạn lại quay về. Năm đó là 本命年 běnmìngnián, “năm tuổi”, và theo truyền thống nó mang chút xui, phải xua bằng thứ gì đó màu đỏ: tất, thắt lưng, sợi chỉ đỏ ở cổ tay. Với tuổi Hợi, lần tới là 2031, từ 23/1/2031 đến 10/2/2032. Tên can chi của năm này là Tân Hợi 辛亥, giống năm 1911, năm của Cách mạng Tân Hợi chấm dứt triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Quốc, đến nay vẫn được gọi bằng tên năm ấy. Đỏ cũng là màu của 红包 hóngbāo — bao lì xì ngày Tết.

12 con giáp

• 鼠 Chuột
• 牛 Trâu
• 虎 Hổ
• 兔 Mèo (Thỏ)
• 龙 Rồng
• 蛇 Rắn
• 马 Ngựa
• 羊 Dê
• 猴 Khỉ
• 鸡 Gà
• 狗 Chó
• 猪 Lợn

Con Lợn khép lại vòng tròn, và năm sau lại thuộc về con Chuột. Năm của mọi con giáp có trong bảng 12 con giáp tiếng Trung, ngày Tết ở bài Tết Trung Quốc, còn nói gì khi chúc Tết thì xem lời chúc Tết tiếng Trung.