12 con giáp tiếng Trung: năm nay là năm con gì, can chi và cách hỏi tuổi

24 tháng 10, 2026 · 11 phút đọc

Năm nay, 2026, theo âm lịch là năm Bính Ngọ, 丙午: năm con Ngựa, tiếng Trung là 马年 mǎ nián. Năm này bắt đầu từ Tết, 17/2/2026, và kéo dài đến 5/2/2027. Ngày 6/2/2027 sẽ bắt đầu năm Đinh Mùi, 丁未, năm con Dê. Ở Việt Nam và Trung Quốc, tên năm giống hệt nhau, vì đó là cùng những chữ Hán: người Việt chỉ đọc chúng theo âm Hán Việt.

Trang này dành cho người học tiếng Trung: tên mười hai con giáp bằng tiếng Trung, bảng các năm, cách tính con giáp theo năm sinh, can chi được đọc ra sao trong tiếng Trung, và những câu để hỏi “bạn tuổi gì?”.

12 con giáp tiếng Trung

Vòng mười hai con giáp tiếng Trung gọi là 生肖 shēngxiào — con giáp, âm Hán Việt là “sinh tiếu”. Dưới đây là tên các con vật theo cách người Trung Quốc gọi trong lời nói hằng ngày. Bấm để nghe:

• 老鼠lǎoshǔ1. Tý: con Chuộttrong tên năm: 鼠
• 牛niú2. Sửu: con Trâu牛 gọi chung trâu, bò
• 老虎lǎohǔ3. Dần: con Hổtrong tên năm: 虎
• 兔子tùzi4. Mão: con Thỏở Việt Nam là con Mèo; trong tên năm: 兔
• 龙lóng5. Thìn: con Rồng
• 蛇shé6. Tỵ: con Rắn
• 马mǎ7. Ngọ: con Ngựa
• 羊yáng8. Mùi: con Dê羊 gọi chung dê và cừu
• 猴子hóuzi9. Thân: con Khỉtrong tên năm: 猴
• 鸡jī10. Dậu: con Gà
• 狗gǒu11. Tuất: con Chó
• 猪zhū12. Hợi: con Lợn

Hai con giáp người Việt cần để ý. Thứ nhất, tuổi Mão: ở Việt Nam là con Mèo, còn ở Trung Quốc là con Thỏ, nên người tuổi Mão nói với người Trung Quốc là 我属兔 wǒ shǔ tù (chi tiết trong bài năm con Mèo). Thứ hai, tuổi Sửu: người Việt nói con Trâu, còn chữ 牛 gọi chung cả trâu lẫn bò; con trâu riêng là 水牛 shuǐniú.

Tên một năm là con vật dạng một chữ cộng với 年 nián — năm: 马年 mǎ nián là năm Ngựa, 羊年 yáng nián là năm Dê. Để ý trật tự từ: tiếng Trung nói “ngựa năm”, vì từ bổ nghĩa luôn đứng trước, ngược với tiếng Việt. Tên các con vật khác, từ mèo đến gấu trúc, có trong bài con vật tiếng Trung.

Năm nay là năm con gì: bảng 2020–2031

Năm con giáp không bắt đầu từ 1/1 mà từ Tết âm lịch, mỗi năm một ngày khác, trong khoảng 21/1 đến 20/2. Bảng ghi từng năm, con giáp, tên can chi bằng chữ Hán và âm Hán Việt, và ngày bắt đầu.

Vậy năm 2026 là năm Bính Ngọ, con Ngựa. Năm 2027 theo âm lịch là năm Đinh Mùi, con Dê (tiếng Anh hay dịch là Goat hoặc Sheep), kéo dài từ 6/2/2027 đến 25/1/2028. Bảng theo lịch Trung Quốc. Lịch âm Việt Nam tính theo giờ Hà Nội (UTC+7) chứ không theo giờ Bắc Kinh, nên hiếm hoi có năm Tết Việt lệch với Tết Trung Quốc; còn hầu hết các năm, kể cả mọi năm trong bảng này, hai cái Tết là một ngày.

Cách tính con giáp theo năm sinh

Vòng giáp lặp lại sau mười hai năm, nên chỉ cần tìm trong bảng năm chênh với năm của bạn 12, 24, 36 hay 48 năm. 1990 là 2026 trừ 36, vậy là năm Ngọ. 2000 là 2024 trừ 24, năm Thìn. 1995 là 2031 trừ 36, năm Hợi.

Không cần bảng cũng được: chia năm sinh cho 12 và xem số dư. Dư 0 là Thân, 1 Dậu, 2 Tuất, 3 Hợi, 4 Tý, 5 Sửu, 6 Dần, 7 Mão, 8 Thìn, 9 Tỵ, 10 Ngọ, 11 Mùi. Thử lại: 2026 chia 12 dư 10, năm Ngọ. Còn can thì nhìn chữ số cuối của năm: 0 là Canh, 1 Tân, 2 Nhâm, 3 Quý, 4 Giáp, 5 Ất, 6 Bính, 7 Đinh, 8 Mậu, 9 Kỷ. Năm 2026 tận cùng bằng 6: Bính, ghép với Ngọ thành Bính Ngọ. Chỉ đừng quên tháng 1, tháng 2: trước Tết, năm cũ vẫn chưa hết.

Năm trùng con giáp của bạn, mười hai năm một lần, người Việt gọi là năm tuổi, tiếng Trung là 本命年 běnmìngnián. Với người tuổi Ngọ, đó là năm 2026. Theo phong tục Trung Quốc, trong năm tuổi người ta mặc đồ có 红色 hóngsè — màu đỏ để hộ thân.

Mỗi con giáp có trang riêng: mọi năm với ngày chính xác, ý nghĩa, tuổi hợp và cách nói bằng tiếng Trung.

• 鼠 Chuột
• 牛 Trâu
• 虎 Hổ
• 兔 Mèo (Thỏ)
• 龙 Rồng
• 蛇 Rắn
• 马 Ngựa
• 羊 Dê
• 猴 Khỉ
• 鸡 Gà
• 狗 Chó
• 猪 Lợn

Can chi: tên năm người Việt đọc bằng âm Hán Việt

Mười hai con giáp mới là một nửa hệ thống. Mỗi năm có tên gồm hai chữ. Chữ đầu lấy từ dãy mười chữ, thiên can, 天干 tiāngān; chữ sau lấy từ dãy mười hai chữ, địa chi, 地支 dìzhī. Đây là chỗ người Việt có lợi thế lớn: bạn đã thuộc tên can chi từ nhỏ, chỉ cần biết chữ Hán và cách đọc tiếng Trung của chúng.

Mỗi năm cả hai dãy cùng tiến một bước. Mười và mười hai gặp lại nhau sau sáu mươi năm, nên cả vòng, 周期 zhōuqī — chu kỳ, dài 60 năm: người Việt gọi là “lục thập hoa giáp”. Vòng hiện tại bắt đầu năm 1984, năm Giáp Tý 甲子; vòng sau bắt đầu năm 2044. Tên năm 2026 đọc bằng tiếng Trung là 丙午 bǐngwǔ; năm gần nhất có cùng tên là 1966.

Lịch sử cũng gọi sự kiện theo tên năm. Cách mạng Tân Hợi năm 1911 mang tên năm 辛亥; người Việt thì nhớ Tết Mậu Thân 1968 hay nạn đói năm Ất Dậu 1945. Trung Quốc xưa còn dùng cùng vòng sáu mươi ấy để đếm cả ngày.

Ngũ hành của năm

“Bính Ngọ” vì sao lại là năm “Ngựa Lửa”? Mười thiên can chia thành từng cặp cho năm hành, 五行 wǔxíng, ngũ hành:

• 木mùMộc: cây, gỗGiáp, Ất: 2024 và 2025
• 火huǒHỏa: lửaBính, Đinh: 2026 và 2027
• 土tǔThổ: đấtMậu, Kỷ: 2028 và 2029
• 金jīnKim: kim loạiCanh, Tân: 2030 và 2031
• 水shuǐThủy: nướcNhâm, Quý: 2032 và 2033

Mỗi hành kéo dài hai năm liền: 2026 là năm Ngựa hành Hỏa, 2027 là Dê hành Hỏa, 2028 là Khỉ hành Thổ. Người Trung Quốc gọi năm 2026 là 火马年, “năm Ngựa Lửa”, theo đúng cách này.

Âm lịch và dương lịch ở Trung Quốc

Như ở Việt Nam, Trung Quốc dùng song song hai loại lịch, và tên gọi Hán Việt của chúng bạn đã biết:

• 公历gōnglìdương lịch, lịch chính thứcnghĩa đen: “công lịch”
• 农历nónglìâm lịch, lịch truyền thốngnghĩa đen: “nông lịch”, lịch nhà nông

Dương lịch là lịch chính thức: Trung Quốc chuyển sang dùng nó năm 1912, và từ 1949 cũng đếm năm theo nó. Ngày trên hộ chiếu, vé tàu hay hợp đồng luôn ghi theo dương lịch. Trong lời nói, nó còn được gọi là 阳历 yánglì, chính là “dương lịch”.

Âm lịch thực ra là âm dương lịch. Mỗi tháng bắt đầu vào ngày sóc (trăng non) và dài 29 hoặc 30 ngày, mười hai tháng cộng lại khoảng 354 ngày. Để lịch không trôi khỏi các mùa, khoảng ba năm lại thêm một tháng nhuận. Lời nói hằng ngày gọi nó là 阴历 yīnlì, chính là “âm lịch”. Các ngày lễ tính theo âm lịch: Tết, Trung thu, Đoan ngọ; người lớn tuổi nhiều khi còn tính cả sinh nhật theo nó.

Tháng đầu năm là 正月 zhēngyuè, tháng Giêng (chữ “chính nguyệt”); các tháng khác gọi theo số. Tháng nhuận là 闰月 rùnyuè, “nhuận nguyệt”: nó lặp lại số của tháng trước, và năm có tháng nhuận dài mười ba tháng, khoảng 384 ngày. Vì thế 生日 shēngrì — sinh nhật theo âm lịch mỗi năm rơi vào một ngày dương lịch khác.

Phần “dương” của lịch là 24 tiết khí, 节气 jiéqì. Chúng chia năm theo chuyển động của mặt trời nên gắn với ngày dương lịch: 立春 Lìchūn, Lập xuân, rơi vào 3–5/2, còn 冬至 Dōngzhì, Đông chí, vào 21–23/12. Hàng thế kỷ, nhà nông nhìn tiết khí để biết khi nào gieo, khi nào gặt, nên lịch mới có tên “nông lịch”. Tờ 日历 rìlì — lịch treo tường ở Trung Quốc cũng như ở Việt Nam: ngày dương in to, ngày âm in nhỏ.

Hỏi năm nay là năm gì bằng tiếng Trung

Năm dương lịch đọc từng chữ số rồi thêm 年; năm con giáp gọi bằng con vật. Bạn sẽ cần 今年 jīnnián — năm nay, 明年 míngnián — năm sau và 去年 qùnián — năm ngoái.

• 今年是哪一年？jīnniánshìnǎyìniánNăm nay là năm nào?
• 今年是二零二六年。jīnniánshìèrlíngèrliùniánNăm nay là năm 2026.
• 今年是马年。jīnniánshìmǎniánNăm nay là năm Ngựa.
• 明年是羊年。míngniánshìyángniánNăm sau là năm Dê.
• 今天几月几号？jīntiānjǐyuèjǐhàoHôm nay ngày mấy tháng mấy?

Tháng và ngày trong tiếng Trung chỉ là số: “tháng mười, ngày mười ba”. Ngày tháng, thứ trong tuần và giờ giấc có trong bài thứ, ngày, giờ tiếng Trung, còn các con số trong bài số đếm tiếng Trung.

Hỏi “bạn tuổi gì?” bằng tiếng Trung

Tiếng Trung có động từ riêng cho việc này, 属 shǔ — tuổi (con giáp), nghĩa gốc là “thuộc”. Theo sau là con vật dạng một chữ.

• 你属什么？nǐshǔshénmeBạn tuổi con gì?
• 我属龙。wǒshǔlóngTôi tuổi Thìn.
• 我和姐姐都属龙。wǒhéjiějiedōushǔlóngTôi và chị gái đều tuổi Thìn.
• 他是马年出生的。tāshìmǎniánchūshēngdeAnh ấy sinh năm Ngọ.
• 他比我大一轮，我们都属牛。tābǐwǒdàyìlún,wǒmendōushǔniúAnh ấy hơn tôi một giáp, chúng tôi đều tuổi Sửu.

Người Trung Quốc hỏi 你属什么？ rất tự nhiên, như người Việt hỏi “bạn tuổi gì?”: câu trả lời cho biết tuổi trong khoảng mười hai năm, và nghe nhẹ nhàng hơn “bạn bao nhiêu tuổi?”. Khoảng cách mười hai năm có tên riêng, 一轮 yì lún, “một vòng”, tức “một giáp”.

Tết Trung Quốc năm nay là ngày nào

Tết tiếp theo là ngày 6/2/2027, cùng ngày với Tết Nguyên Đán ở Việt Nam: hôm ấy năm Bính Ngọ nhường chỗ cho năm Đinh Mùi. Đêm giao thừa là 除夕 chúxī — đêm giao thừa, Tết là 春节 Chūnjié, “Xuân tiết”, còn “ăn Tết” là 过年 guònián — ăn Tết, đón năm mới. Ngày 1/1 ở Trung Quốc cũng được nghỉ, nhưng lặng lẽ hơn nhiều: đó là 元旦 yuándàn — Tết dương lịch (1/1). Người Trung Quốc đón Tết thế nào, giống và khác Tết Việt ra sao, có trong bài Tết Trung Quốc; lời chúc thì xem lời chúc Tết tiếng Trung.