Năm con Mèo hay con Thỏ (tuổi Mão): các năm, tuổi hợp và chữ 兔

24 tháng 10, 2026 · 9 phút đọc

Con giáp thứ tư là tuổi Mão. Ở Việt Nam đó là năm con Mèo, ở Trung Quốc (và Hàn Quốc, Nhật Bản) lại là năm con Thỏ, 兔 tù. Cùng một địa chi, cùng những năm ấy: 1939, 1951, 1963, 1975, 1987, 1999, 2011, 2023. Năm Mão gần nhất, năm Quý Mão, kéo dài từ 22/1/2023 đến 9/2/2024; năm Mão tiếp theo bắt đầu từ 8/2/2035.

Như mọi con giáp, năm Mão bắt đầu từ Tết âm lịch, khoảng cuối tháng 1 đến giữa tháng 2, chứ không phải ngày 1/1. Dưới đây là ngày chính xác của từng năm, vì sao người Việt nói Mèo còn người Trung Quốc nói Thỏ, ý nghĩa của con giáp, tuổi hợp, và vì đây là một khóa học ngôn ngữ, cách nói về nó bằng tiếng Trung.

Tuổi Mão sinh năm nào

Bảng dưới đây theo lịch Trung Quốc nên ghi tên “Thỏ”, nhưng đó chính là các năm Mèo của bạn. Tên năm bằng chữ Hán đọc theo âm Hán Việt: 癸卯 là Quý Mão.

Nếu sinh nhật của bạn vào tháng 1 hoặc đầu tháng 2, hãy xem cột “Bắt đầu”. Năm Mão 1939 đến 19/2/1939 mới bắt đầu, nên em bé sinh mấy ngày đầu tháng 2 năm 1939 vẫn là tuổi Hổ. Chiều ngược lại cũng vậy: ai sinh từ 1/1 đến 9/2/2024 vẫn là tuổi Mão, dù lịch dương đã sang năm 2024.

Vì sao Việt Nam là con Mèo, Trung Quốc là con Thỏ

Mười hai địa chi là của chung, chỉ có con vật gắn với chi thứ tư là khác. Chữ của chi này là 卯, tiếng Trung đọc mǎo, Hán Việt đọc “Mão” (miền Nam còn nói “Mẹo”). Cách giải thích phổ biến nhất là ở âm đọc: “Mão”, “Mẹo” nghe rất gần “mèo”, và tiếng Trung gọi con mèo là 猫 māo — con mèo, cũng đọc gần như vậy. Đây là một giả thuyết, không có tài liệu nào chứng minh chắc chắn, nhưng nó giúp bạn nhớ.

Con thỏ tiếng Trung là gì: 兔 và 兔子

Con giáp là một chữ 兔 tù, âm Hán Việt là “thố”. Trong lời nói hằng ngày, khi chỉ một con thỏ thật, người ta nói 兔子: 兔子 tùzi — con thỏ. Chữ zi ở cuối là hậu tố danh từ, không mang nghĩa riêng; tiếng Trung thêm nó vào nhiều danh từ một âm tiết.

Cách đọc: t trong pinyin là t có bật hơi, tức gần với th của tiếng Việt; u như u tiếng Việt; còn thanh 4 rơi mạnh từ cao xuống thấp, như một mệnh lệnh dứt khoát: “thù” nhưng bắt đầu từ cao. Không có thanh nào của tiếng Việt rơi từ cao như vậy, nên hãy nói thật gọn. Trong tùzi, âm sau ngắn và thanh nhẹ: z giống “t” và “x” đọc liền, còn vần i sau z đọc gần như “ư”, không phải “i”. Thỏ đếm bằng lượng từ 只 zhī, gần như chữ “con”: 一只兔子 yì zhī tùzi, “một con thỏ”.

Nhìn kỹ, chữ này tự vẽ ra con thỏ: tai dài ở trên, thân, chân, và chấm nhỏ dưới cùng bên phải là cái đuôi. Bỏ cái đuôi đi, bạn được 免 miǎn, “miễn” (như miễn phí), một chữ khác mà người học hay nhầm với 兔.

Chi 卯 còn chỉ giờ Mão, từ 5 đến 7 giờ sáng, lúc trời rạng. Tên đầy đủ của năm 2023 trong vòng sáu mươi năm là 癸卯 guǐmǎo, tức Quý Mão.

Từ vựng và thành ngữ có con thỏ

• 兔子tùzicon thỏ (từ thường ngày)
• 兔年tùniánnăm con Thỏ (năm Mão)
• 小白兔xiǎobáitùchú thỏ trắng nhỏtrong bài hát thiếu nhi trẻ em Trung Quốc nào cũng thuộc
• 玉兔yùtùthỏ ngọc trên cung trăng
• 守株待兔shǒuzhūdàitùôm cây đợi thỏchờ may mắn thay vì làm việc
• 狡兔三窟jiǎotùsānkūthỏ khôn có ba hangluôn có đường lui
• 兔子不吃窝边草tùzibùchīwōbiāncǎothỏ không ăn cỏ quanh hangkhông gây chuyện ở gần nhà mình

守株待兔 người Việt đã biết qua câu “ôm cây đợi thỏ”. Chuyện có từ hơn hai nghìn năm trước: một nông dân thấy con thỏ chạy đâm vào gốc cây gãy cổ, thế là bỏ cả ruộng, ngồi bên gốc cây chờ con tiếp theo. Ruộng mọc đầy cỏ dại. Ngày nay câu này dành cho người chờ cơ hội tự rơi vào tay.

Trên cung trăng cũng có thỏ. Tết Trung thu, trẻ em Việt Nam nghe chuyện chị Hằng và chú Cuội, còn trẻ em Trung Quốc nghe rằng Hằng Nga, 嫦娥 Cháng'é, sống trên mặt trăng cùng một con thỏ trắng giã thuốc trường sinh. Trung Quốc còn đặt tên xe tự hành thám hiểm mặt trăng là Ngọc Thố, 玉兔. Hai câu có giọng đọc:

• 传说月亮上住着一位美丽的女子和一只兔子。chuánshuōyuèliangshangzhùzheyíwèiměilìdenǚzǐhéyìzhītùziTruyền thuyết kể rằng trên mặt trăng có một người con gái xinh đẹp và một con thỏ.
• 兔子的耳朵很长，尾巴很短。tùzideěrduohěncháng,wěibahěnduǎnCon thỏ tai dài, đuôi ngắn.

“Tôi tuổi Mão” tiếng Trung nói thế nào

Tiếng Trung không nói “con giáp của tôi là…”, mà dùng động từ 属 shǔ — tuổi (con giáp), theo sau là con vật bằng một chữ. Vậy là 我属兔, thường dùng 兔 chứ không dùng 兔子.

• 我属兔。wǒshǔtùTôi tuổi Mão (tuổi Thỏ).
• 你属什么？nǐshǔshénmeBạn tuổi con gì?
• 你的生肖是什么？nǐdeshēngxiàoshìshénmeCon giáp của bạn là gì?
• 他比我大一轮，我们都属牛。tābǐwǒdàyìlún,wǒmendōushǔniúAnh ấy hơn tôi một giáp, chúng tôi đều tuổi Sửu.

生肖 shēngxiào — con giáp là từ chính thức cho con giáp. Ở Trung Quốc, câu 你属什么？ thường là cách tế nhị để đoán tuổi: biết ai đó tuổi Mão là đoán được họ sinh năm 1999, 2011 hay 2023. Mười hai năm là 一轮 yì lún, “một vòng”, tức “một giáp” của người Việt.

Tính cách tuổi Mão theo quan niệm truyền thống

Người tuổi Mão được cho là hiền lành, tốt bụng, ít nói, có óc thẩm mỹ và không thích xung đột; mặt kém hơn của cùng bức tranh là tính thận trọng, hơi nhút nhát. Đó là văn hóa dân gian chứ không phải khoa học, nhưng nó cho bạn bốn tính từ hữu ích:

• 温柔wēnróudịu dàngHán Việt: ôn nhu
• 善良shànliángtốt bụng, hiền lànhHán Việt: thiện lương
• 安静ānjìngyên tĩnh, trầm lặngHán Việt: an tĩnh
• 胆小dǎnxiǎonhút nhátnghĩa đen: “mật nhỏ”

Mỗi năm Mão còn mang một trong năm hành theo thiên can, như bảng ở trên. Vòng sáu mươi năm cho Mão hành Mộc (1975, 2035), hành Hỏa (1927, 1987), hành Thổ (1939, 1999), hành Kim (1951, 2011) và hành Thủy (1963, 2023). Thầy bói nói hành nhuộm màu cho con giáp: Mão hành Hỏa hoạt bát hơn, Mão hành Thủy càng điềm tĩnh. Lưu ý, hành theo thiên can khác với “mệnh” nạp âm trong tử vi Việt Nam: năm Quý Mão 2023 có can Thủy, còn mệnh nạp âm là Kim Bạch Kim.

Tuổi Mão hợp tuổi nào

Theo truyền thống, tuổi Mão hợp nhất với tuổi Mùi (Dê, 羊) và tuổi Hợi (Lợn, 猪). Ba con giáp cách nhau bốn năm tạo thành bộ tam hợp, 三合 sānhé: Hợi – Mão – Mùi. Con giáp đối diện, cách sáu năm, là tuổi Dậu (Gà, 鸡): chi 酉 và 卯 là một cặp “xung”, 六冲 liùchōng. Người Việt xếp Mão vào nhóm tứ hành xung Mão – Ngọ – Dậu – Tý. Một số người lớn tuổi vẫn coi trọng chuyện này khi đôi trẻ đính hôn; phần đông coi như chuyện vui.

Năm tuổi của người tuổi Mão: 本命年

Năm trùng con giáp của bạn là năm tuổi, 本命年 běnmìngnián. Lạ là theo truyền thống, đó là năm kém may chứ không phải năm may, nên người Trung Quốc hộ thân bằng 红色 hóngsè — màu đỏ: tất đỏ, đồ lót đỏ hay sợi chỉ đỏ quanh cổ tay, thường do người nhà tặng. Với người tuổi Mão, năm tuổi tiếp theo là năm Ất Mão 2035, từ 8/2/2035 đến 27/1/2036.

12 con giáp tiếng Trung

Trong danh sách dưới đây, con giáp thứ tư mang tên Thỏ, như trong lịch Trung Quốc.

• 鼠 Chuột
• 牛 Trâu
• 虎 Hổ
• 兔 Mèo (Thỏ)
• 龙 Rồng
• 蛇 Rắn
• 马 Ngựa
• 羊 Dê
• 猴 Khỉ
• 鸡 Gà
• 狗 Chó
• 猪 Lợn

Mọi năm trên một trang có trong bảng 12 con giáp. Người Trung Quốc đón năm mới thế nào có trong bài Tết Trung Quốc, còn nói gì với mọi người hôm ấy thì xem lời chúc Tết tiếng Trung. Tên các con vật khác, từ mèo đến gấu trúc, có trong con vật tiếng Trung.